Всё для Учёбы — студенческий файлообменник
1 монета
docx

Студенческий документ № 086122 из ЭЭИ

51.Электр жабды?тау ж?йесін ?ор?ау ?андай ??рыл?ыларымен автоматтандырылады?

Энергия ??ралдары мен электр желілерді? пайдалану кезінде оларды? б?зылуы мен ?алыптан тыс ж?мыс режімдері алдын алу?а болмайды. Е? ?ауіптісі ?ыс?а т?йы?талу, оны? ішінде о?шауламаны? б?зылуы мен ас?ын ж?кті? т?суі болып табылады. ?ыс?а т?йы?талу (?Т) о?шауламаны? тесуден немесе жабылуынан, сымдарды? ?зілуінен, кездейсо? жа?дайлардан т.б.себептерден пайда болуы м?мкін. К?п жа?дайда ?Т-мен бірге та?ы электр до?асы, термиялы? ?рекет, олар токты ба?ыттаушы б?ліктерді, о?шаулат?ыштар мен электр аппараттарын б?зады. ?Т кезінде б?зыл?ан ма?ай?а мы?да?ан ампермен ?лшенетін токтар жетіп келеді, олар б?зылма?ан токты ба?ыттаушы б?ліктерді ?ыздырады ж?не де та?ы б?зылуды? ?аупін тудыруы м?мкін, содан апат пайда болады. Егер б?зыл?ан элементтер с?нген кезде электр до?асымен бірге ?Т-да с?неді. ?Т-да токты? ?туі то?талады ж?не сонымен бірге электр желіде б?зылма?ан б?лігіндегі кернеу бастап?ы ?алпына келе бастайды. Сонды?тан да ??рыл?ыны? б?зылуы азаяды, сонымен бірге жойылуы да м?мкін, ?Т пайда бол?ан жерінде, содан б?зыл?ан ??рыл?ыны? ж?мысы бастап?ы ?алпына келе бастайды. Сонымен, релелік ?ор?анысты? басты ма?саты - ?Т-ды? пайда бол?ан жерін ж?не б?зыл?ан ??рыл?ыларды? тез арада с?ндіргіштерін ?шіру немесе электр ?ондыр?ыны? не болмаса желіні? б?зылма?ан б?лігінен ажыратуда болып табылады. Электр ?ондыр?ыларды? б?зылуларынан бас?а ?алыпты режімдерді? келесідей б?зылулар болуы м?мкін: ас?ын ж?ктеме, бейтараптамасы о?шауламалан?ан желідегі бір фазасы жерге т?йы?талуы, газды? шы?уы салдарынан трансформаторда майды? ?алыптасуы немесе ке?ейткішіндегі майды? де?гейіні? кемуі т.б. Жо?арыда келтірілген б?зылулар кезінде ??рыл?ыны с?ндіруді? ?ажеті жо?, себебі олар ??рыл?ы?а тікелей за?ым келтірмейді, сонды?тан да т?ра?ты ?жымы бар ?осал?ы стансаларда ?алыпты режімі б?зыл?ан жа?дайда ереже бойынша тек ?ана ?осал?ы стансаны? ?жымына ескерту сигналын берсе жетеді. ?осал?ы стансаларда т?ра?ты ?ызмет етуші ?жымсыз ж?не кейбір жа?дайда ?осал?ы стансаларда т?ра?ты ?ызмет етуші ?жыммен біра? белгілі бір уа?ыт ?стамымен, ??рыл?ыны с?ндіреді. Сонымен, релелік ?ор?анысты? екінші ма?саты болып - ??рыл?ыларды? ?алыпты режіміні? б?зылу себебін, апат?а ?келуге болатын ж?не ?ызмет етуші ?жымыны? ескерту сигналдарын к?рсетуі ар?ылы немесе ??рыл?ыны белгілі бір уа?ыт ?стамымен с?ндіруі болып табылады. ТПЕ-ні? талабы бойынша электр стансаларды? к?штік ??рыл?ылары, ?осал?ы стансалары ж?не де электр желілері ?Т-дан ж?не ?алыптан тыс ж?мыс режімдері б?зылуынан релелік 11 ?ор?аныста?ы ??рыл?ылармен ?ор?алынуы ?ажет. Релелік ?ор?аныс ??рыл?ысы ?руа?ытта ?осылу т?рінде болуы ?ажет, ?рекет етуші принциптері мен талаптары бойынша ж?мыстан шы?уы, энергия ж?йесіні? ж?мыс режімі ж?не іріктелгіштік талаптары сия?ты ??рыл?ыларынан бас?а жа?дайда да ?осылулы к?йінде ?алуы керек. Апатты? мен ескерту сигналдарын беретін ??рыл?ылар ?рекет етуге ?рдайым дайын болулары ?ажет. ?зіні? релелік ?ор?аныс деген аты "реле" деген негізгі ?ор?аныс ж?йесіндегі элементінен пайда бол?ан. Тарихшыларды? айтуы бойынша релені бірінші болып орыс ?алымы П.Л.Шиллинг ??р?ан. Біріншілікке ата?ты физик Генри таласады, ол 1835ж. релені ??растырады. 1837ж. ??рыл?ы телеграфта ?олданылады, сол ?шін де "реле" деген ат?а ие болады, француз тілінен "ауыспалы аттар" деген ма?ынаны білдіреді. ?азіргі уа?ытта реле термині автоматты аспаптар мен ??рыл?ыларды? ке? тобын білдіреді; олар релелік ?ор?аныстарда, автоматикада, телемеханикада, телеграфтарда, телефондарда ж?не т.б техникаларда ?олданылады. Релелік ?ор?аныс б?лігінде реле термині негізінде автоматты ?рекеттеуші ??рыл?ысын білдіреді; содан шапшанды? ?згерісі (релелік ?рекет деген сия?ты) бас?ару ж?йесіне берілген ба?ылаушы параметрлерді? ?згерулері. Сонымен мысалы, релені? максималды тогы ба?ылаушы тізбектегі токты? ?лкеюі (онда ток орамына ?осыл?ан) м?нні? берілуіне дейін, ол ?шіру тогы ?зіні? т?йісуі ар?ылы бас?ару тізбегін т?йы?тайды. Релелік ?ор?аныс ??рыл?ысы реле жиынты?ын білдіреді; аспаптармен мен ?осал?ы элементтерді? б?зылуы пайда бол?анда ж?не ?алыптан тыс ж?мыс режімі кезінде ??рыл?ылар оны? ?шуіне немесе сигнал беру ?рекет етулері ?ажет

53) Релелік ?ор?анысты? ма?саты ж?не оны? энергож?йедегі

алар орны?

Релелік ?ор?анысты? басты ма?саты - ?Т-ды? пайда бол?ан жерін ж?не б?зыл?ан ??рыл?ыларды? тез арада с?ндіргіштерін ?шіру немесе электр ?ондыр?ыны? не болмаса желіні? б?зылма?ан б?лігінен ажыратуда болып табылады. Электр ?ондыр?ыларды? б?зылуларынан бас?а ?алыпты режімдерді? келесідей б?зылулар болуы м?мкін: ас?ын ж?ктеме, бейтараптамасы о?шауламалан?ан желідегі бір фазасы жерге т?йы?талуы, газды? шы?уы салдарынан трансформаторда майды? ?алыптасуы немесе ке?ейткішіндегі майды? де?гейіні? кемуі т.б. Жо?арыда келтірілген б?зылулар кезінде ??рыл?ыны с?ндіруді? ?ажеті жо?, себебі олар ??рыл?ы?а тікелей за?ым келтірмейді, сонды?тан да т?ра?ты ?жымы бар ?осал?ы стансаларда ?алыпты режімі б?зыл?ан жа?дайда ереже бойынша тек ?ана ?осал?ы стансаны? ?жымына ескерту сигналын берсе жетеді. ?осал?ы стансаларда т?ра?ты ?ызмет етуші ?жымсыз ж?не кейбір жа?дайда ?осал?ы стансаларда т?ра?ты ?ызмет етуші ?жыммен біра? белгілі бір уа?ыт ?стамымен, ??рыл?ыны с?ндіреді. Сонымен, релелік ?ор?анысты? екінші ма?саты болып - ??рыл?ыларды? ?алыпты режіміні? б?зылу себебін, апат?а ?келуге болатын ж?не ?ызмет етуші ?жымыны? ескерту сигналдарын к?рсетуі ар?ылы немесе ??рыл?ыны белгілі бір уа?ыт ?стамымен с?ндіруі болып табылады. ТПЕ-ні? талабы бойынша электр стансаларды? к?штік ??рыл?ылары, ?осал?ы стансалары ж?не де электр желілері ?Т-дан ж?не ?алыптан тыс ж?мыс режімдері б?зылуынан релелік 11 ?ор?аныста?ы ??рыл?ылармен ?ор?алынуы ?ажет. Релелік ?ор?аныс ??рыл?ысы ?руа?ытта ?осылу т?рінде болуы ?ажет, ?рекет етуші принциптері мен талаптары бойынша ж?мыстан шы?уы, энергия ж?йесіні? ж?мыс режімі ж?не іріктелгіштік талаптары сия?ты ??рыл?ыларынан бас?а жа?дайда да ?осылулы к?йінде ?алуы керек. Апатты? мен ескерту сигналдарын беретін ??рыл?ылар ?рекет етуге ?рдайым дайын болулары ?ажет. ?зіні? релелік ?ор?аныс деген аты "реле" деген негізгі ?ор?аныс ж?йесіндегі элементінен пайда бол?ан. Тарихшыларды? айтуы бойынша релені бірінші болып орыс ?алымы П.Л.Шиллинг ??р?ан. Біріншілікке ата?ты физик Генри таласады, ол 1835ж. релені ??растырады. 1837ж. ??рыл?ы телеграфта ?олданылады, сол ?шін де "реле" деген ат?а ие болады, француз тілінен "ауыспалы аттар" деген ма?ынаны білдіреді. ?азіргі уа?ытта реле термині автоматты

54) Релелік ?ор?аныс?а ?ойылатын негізгі талаптар ж?не негізгі ?асиеттері?

Релелік ?ор?аныс б?лігінде реле термині негізінде автоматты ?рекеттеуші ??рыл?ыны білдіреді; содан шапшанды? ?згерісі (релелік ?рекет деген сия?ты) бас?ару ж?йесіне берілген ба?ылаушы параметрлерді? ?згерулері. Сонымен мысалы, релені? максималды тогы ба?ылаушы тізбектегі токты? ?лкеюі (онда ток орамына ?осыл?ан) м?нні? берілуіне дейін, ол ?шіру тогы ?зіні? т?йісуі ар?ылы бас?ару тізбегін т?йы?тайды. Релелік ?ор?аныс ??рыл?ысы реле жиынты?ын білдіреді; аспаптармен мен ?осал?ы элементтерді? б?зылуы пайда бол?анда ж?не ?алыптан тыс ж?мыс режімі кезінде ??рыл?ылар оны? ?шуіне немесе сигнал беру ?рекет етулері ?ажет.

Релелік ?ор?анысты? негізгі талаптары: 1.Тез?рекеттілігі; 2.Тал?аулы?ы; 3.Сезімталды?ы; 4.Сенімділігі.

Тез?рекеттілігі - б?л ?асиет ?ор?анысты? минималды уа?ыт т?зімділігіндегі б?зылуды с?ндіру. Жо?арыда айтыл?андай, б?зыл?ан ??рыл?ыны тез арада с?ндіру немесе электр ?ондыр?ыны? б?лігі то?татылады немесе б?зылуды? ?лшемін кішірейтеді; б?зылма?ан ?ондыр?ыны? бір б?лігін т?тынушылар?а ?ажетті ?алыпты ж?мысын са?тайды; генераторларды? параллель ж?мысыны? б?зылуын то?татады. ?Т тогыны? к?п а?ын кету салдарынан ??рыл?ыны? б?зылма?ан б?ліктері, желілер, трансформаторлар б?зылуы м?мкін, олар ар?алы ?Т тогы а?ып жат?ан кезде термиялы? ?ызу пайда болады.

Тал?аулы?ы дегеніміз - релелік ?ондыр?ысыны? б?зылу орнын табу ?асиеті ж?не оны тек ?ана о?ан жа?ын орналас?ан с?ндіргіштер ар?ылы ?шіруді айтамыз (1.1 сурет)

Сурет 1.1 - Релелік ?ор?анысты? тал?аулы? принципін т?сіндіретін электр ?ондыр?ыны? схемасы С?йтіп, ?Т кезіндегі К1 н?ктесінде апатты д?рыс жою ?шін тек ?ана Q1 с?ндіргішіне ?ана ?сер етуі ж?не сол с?ндіргішті ?шіру ?ажет. Сол кезде электрлік ?ондыр?ыны? ?ал?ан б?зылма?ан б?лігі ж?мыс істеу ?алпында ?алады. Осындай ?ор?аныс ?рекеті тал?аулы? деп аталады. Ал егер де ?Т кезінде К1 н?ктесінде Q1 с?ндіргішінен ерте немесе онымен біруа?ытта Q4 с?ндіргішті ?шірсек, онда апатты алдын алуы д?рыс болмайды, себебі б?зыл?ан М1 ?оз?алт?ышынан бас?а б?зылма?ан М2 электр ?оз?алт?ышы кернеусіз ?алады. М?ндай ?ор?аныс ?рекетін тал?аулы? емес деп атаймыз. 1.1 суретте 13 к?ріп отыр?андай, егер ?Т кезінде К1н?ктесінде Q5 ?ор?аныс с?ндіргіші д?рыс емес ж?мыс ат?арса ж?не сол с?ндіргішті ?шірсек, онда м?ндай іріктелмеген ?рекетті? ?орытындысы ?те ?иын болады, себебі б?зылма?ан М2 ж?не М3 электр ?оз?алт?ыштары кернеусіз ?алады. Сонымен келтірілген мысал бойынша, тал?аулы? апатты? д?рыс алдын алу ма?ыздылы?ын к?рсетеді.

Сезімталды? - ?Т-да?ы ж?йені? минималды ж?мыс режімі бойынша ?ор?алатын учаскені? со?ында іске ?осылуы. Д?рыс есептелген ?ор?аныс берілген электрлік ?ондыр?ы немесе электр желісі ?алыпты ж?мыс режіміні? ?рт?рлі б?зылуы мен за?ымдануына ?ажетті сезімталды??а ие болуы керек, сонда ол б?зылуды? бастап?ы кезінде іс-?рекетке ?осылып, б?зылу аума?ын ?Т-мен бірге кішірейтеді. ?ор?анысты? сезімталды?ы сонымен бірге аралас учаскілеріні? б?зылуы кезінде ?амтамасыз етуі ?ажет. С?йтіп, мысал, егер К1 н?ктесінде б?зылу пайда бол?ан болса (1.1-сурет), ?андайда бір себептен Q1 с?ндіргіші ?шпесе, ?ор?аныс келесі ?орек к?зіне жа?ын Q4 с?ндіргішін ?шіруі 14 ?ажет. Осындай ?ор?анысты? ?рекетін аралас немесе келесі аума?ты? алысты? резервтеу деп айтамыз

Сенімділік - б?л ?ор?аныс ?асиеті, барлы? пайдалану кезе? бойымен ?з функциясын міндетті т?рде орындауын айтамыз. ?алыпты ж?мыс режіміні? б?зыл?ан кезінде немесе за?ымдал?анда ?ор?анысты? к?мегімен с?ндіргіштер ?рдайым д?рыс ?шірілуі ?ажет. ?ор?аныс ??рыл?ысыны? талап ету жа?дайы релелік ?ор?анысыны? жоспарлы тексеруімен ?олданылады, оларды? пайда бол?ан а?ауларын тауып, жою керек. ?азіргі уа?ытта?ы микропроцессорлар мен микроэлектронды? ?ор?аныс ??рыл?ыларында автоматты? ж?не тесттік тексеру ж?йелері бар, олар пайда бол?ан за?ымдануды тауып ж?не соны? алдын алуын ?ада?алайды

56) Электр станцияларын жобалау ж?не есептеуді? негізгі с?ра?тары?

Электрлік станцияларды, ?осал?ы станцияларды, электрлік желіні ж?не ж?йені жобалау электр энергиясын тарату, беру ж?не ?ндіру ?шін арнал?ан, ?лі іске асырылма?ан нысандарды? жазбаларын ??ру болып табылады. Б?л жазбалар графикалы? ж?не м?тіндік т?рде жобаны? мазм?ныны ??райды, я?ни, жа?а энергетикалы? жабды?тар мен ??рыл?ыларды ??ру ?шін ?ажетті ??жаттарды? жиыны. Электр станциясы мен ?осал?ы станциясы энерго ж?йемен (ЭЖБ) немесе ауданды? электр энергетикалы? ж?йемен (ЭЭЖ) біріктірілген біры??ай энергетикалы? ж?йе (БЭЖ) ??раушысы ретінде жобаланады. Электрлік станцияларды, ?осал?ы станцияларды, желілер ж?не энергож?йелерді жобалауды? негізгі ма?саты келесідей: 26 1) электр энергиясыны? берілген санын тарату, беру ж?не ?ндіру т?тынуды? берілегн графигімен с?йкестігі; 2) т?тас энерго ж?йені? ж?не ?ондыр?ыны? сенімді ж?мысы; 3) электр энергиясыны? берілген сапасы; 4)?ондыр?ыларды? салынуына кететін капиталды? шы?ындарды ?ыс?арту; 5) энерго ж?йе ?ондыр?ыларын іске ?осу кезіндегі зияндар мен жыл сайын?ы шы?ындарды т?мендету.

Электрлік станцияны жобалау процесі т?рт кезе?нен т?рады, атап айтатын болса? 1) саланы? даму схемаларын ??ру, 2) жобаны ??ру, 3) ж?мысшы жобаны ??ру, 4) ж?мыс ??жаттарын ??рау. Электрлік станция немесе ?осал?ы станция жобаларын жасауды? тапсырмаларын ЭЭЖ немесе БЭЖ элементтері сия?ты на?ты ж?не перспективті жобалауларда да ?ою?а болады. Электр станцияларын жобалау мамандандырыл?ан жобалау ?йымдарында ж?ргізіледі. Егер типтік шешімдер ?олданылса, со??ы екі кезе?ді біріктіруге болады. Электр станцияларын жобалау тапсырмалары энергож?йені? даму схемасынан т?рады ж?не онда т?р жазбалары, орналасуы, станцияны? та?айындалуы, оны? бастап?ы параметрлері, жылу ж?не сумен жабды?тау к?здері, станция ж?мысы режимдері, жергілікті т?тынушылар мен энерго ж?йе ж?ктеме графигіндегі орны, энерго ж?йе схемасына ж?не ж?йесіне станцияны? ?осылу схемалары болады. Тпасырмада жобалауды? жоспарлы? мерзімі ж?не енгізу уа?ыты к?рсетіледі. Энерго ж?йе ?осал?ы станциясы ж?не т?тынушылар ?осал?ы станцияларын жобалау тапсырмалары аналогты а?параттардан т?рады ж?не "Энергосетьпроект" институтымен орындалатын энерго ж?йені дамыту жобасы негізінде туындайды. Жобалау тапсырмаларын жоба?а тапсырыс беруші энерго ж?йені дамыту схемасы негізінде ж?не жобалан?ан ??рылысты? ма?ста?а лайы?ты технико- экономикалы? негізінде ??растырады. Тапсырма жобалаушы ?йыммен ж?не бас мердігермен келісіледі. Жоба станция немесе ?осал?ы станция негізгі жоба шешімдерінен т?ратын ??жаттарды? жиынты?ын білдіреді. Жоба ??рамына паспорт, технико- экономикалы? негіздеме, смета, технологиялы?, электрлік, гидротехникалы? ж?не ??рылыс б?ліктеріні? ??жаттары кіреді.

57 Электр станциялары мен подстанцияларыны? коммутациялы ж?не к?мекші жабды?тары ?андай ж?не оларды? ?олданылуларымен ж?мыс ерекшеліктері?

Электрлік станциялар деп электрэнергиясын ?ндіруге арнал?ан к?сіпорындарды немесе ?ондыр?ыларды айтады. Отын ретінде торф, су, жел, атомды? энергия, к?н ж?не т.б. ?олданылады. Бірінші ретті ?оз?алт?ыш (бу машиналары, іштен жану ?оз?алт?ыштары ж?не т.б.) т?тынатын энергия т?ріне байланысты электрлік станциялар келесідей б?лінеді: жылулы?, атомды?, гидроэлектрлік станциялар, гидроаккумуляциялаушы, газ??бырлы, сонымен ?атар жергілікті ?олданылатын аз ?уатты электрлік станциялар: жел, к?н электрстанциялары, те?ізді? приливі мен отливіні? электрстанциялары, дизельдік ж?не т.б.

?р ?осал?ы станцияда таратушы ??рыл?ылар болады, олар коммутациялы? аппараттардан, ?ор?аныс ж?не автоматика ??рыл?ыларынан, ?лшеуіш аспаптарды? жина?таушы ж?не жал?айтын шиналарын, к?мекші ??рыл?ылардан т?рады. Конструктивті орындалысы бойынша таратушы ??рыл?ылар ашы? ж?не жабы? болып б?лінеді.Олар комплектілі (жасап шы?аратын к?сіпорында ??растырады) немесе ??рамалы (?олданылатын жерінде бір б?лігі ?ана немесе толы?ымен ??растырылады) бола алады. ?ндірістік к?сіпорындарды? ?осал?ы станцияларында к?бірек тарал?ан комплектілі таратушы ??рыл?ыларды ?арастырайы?.

Ашы? таратушы ??рыл?ы (ОРУ) - барлы? немесе негізгі жабды?ы ашы? ауада орналасатын таратушы ??рыл?ы; жабы? таратушы ??рыл?ы (ЗРУ) - жабды?ы ішінде орналас?ан ??рыл?ы. Комплектілі таратушы ??рыл?ы (КРУ) - толы? немесе б?лігі ?ана жабыл?ан шкафтардан, немесе ішіне аппараттар, ?ор?аныс ж?не автоматика ??рыл?ылары, ?лшеуіш аспаптар, ?ор?аныс ж?не к?мекші ??рыл?ылар орнатыл?ан блоктардан т?ратын, толы? ??растырыл?ан немесе ??растыру?а дайын т?рінде келетін ж?не ішкі орнату?а арнал?ан таратушы ??рыл?ы. Комплектілі таратушы ??рыл?ы сырт?ы орнатылумен (КРУН) - б?л сыртта орнату?а арнал?ан КРУ.

?осал?ы станция деп трансформаторлардан немесе бас?а энергия т?рлендіргіштерінен, кернеуі 1000В-?а дейінгі ж?не одан жо?ары таратушы ??рыл?ыларынан т?ратын, электрэнергияны т?рлендіруге ж?не тарату?а арнал?ан электр ?ондыр?ысын айтады.

58-55) Электрэнергетика тораптары мен ж?йе дегеніміз не?

Электрэнергетика тораптары - б?л электрэнергетика беру ж?йелерінен подстанцияны? байланысыны? ?осындысы, электрэнергетика станция жа?ынан ?алай болса, ж?не электрэнергетика энергия т?тынушыларында да солай болады. Электрэнергетика ж?йелері - б?л электрэнергетика станциялары, подстанцияларды? ж?не электрэнергетика энергия т?тынушыларды? электрэнергетика беру желілері ар?ылы ?зара ?осындысы

Электроэнергетикалы? ж?йе ?ш топ?а б?луге болатын элементтерден т?рады: - негізгі (к?штік) элементтер - электр станциясыны? генерациялаушы агрегаттары. Олар су немесе бу энергиясын электр энергиясына айналдырады; кернеу (напряжение) мен то?ты? т?рін, м?нін ?згертетін тіктеуші ?ондыр?ылар, автотрансформаторлар, трансформаторлар; ЭЭЖ схемасын ?згертуге ж?не за?ымдал?ан элементтерді ?шіруге арнал?ан коммутациялаушы аппаратура (с?ндіргіштер, ажырыт?ыштар); - ?лшеуіш элементтер - ?лшеу приборлары, бас?ару мен реттеу ??ралдарын ?осу?а арнал?ан то? пен кернеу трансформаторлары; - бас?ару ??ралдары - ЭЭЖ схемасы мен ж?мысын автоматты ж?не оперативті бас?аруды ?амтамасыз ететін байланыс, релелік ?ор?аныш, регуляторлар, автоматика, телемеханика. Белгіленген с?ттегі немесе белгілі уа?ыт аралы?ында?ы ЭЭЖ жа?дайы режим деп аталады. Режим ЭЭЖ - ? негізгі ?осыл?ан элементтеріні? ??рамымен аны?талады. Кернеу, ?уат ж?не то? элементтеріні?, сонымен ?атар электр ?ндіру, беру, б?лу, т?тыну процестерін аны?тайтын жиілікті? м?ндері режим параметрлері деп аталады. Егер режим параметрлері уа?ыт ішінде ?згермейтін болса т?ра?тал?ан (установившися), ал егер ?згеретін болса ?тпелі деп аталады. ЭЭЖ - те т?ра?тал?ан режим деген тек шартты т?сінік, себебі онда ?р?ашан азда?ан ауыт?улар болып т?ратын ?тпелі режим болады. Т?ра?тал?ан режим дегенді электр станциялары мен ірі ?осал?ы станцияларды? генераторлары режимдеріні? параметрлеріні? т?ра?ты болуына байланысты айту?а болады. Энергож?йені? негізгі ма?саты - ЭЭЖ негізгі элементтеріне арты? салма? т?сірмей т?тынушыны сенімді ?рі экономикалы? жа?ынан тиімді электр энергиясымен ?амтамасыз ету. Я?ни ЭЭЖ негізгі режимі ?алыпты т?ра?тал?ан (нормальный установившися). ЭЭЖ ж?мысыны? к?п б?лігі осы режимде ж?реді. Кей себептерге байланысты ЭЭЖ салма?ты т?ра?тал?ан (м?жб?рлі) режимде ж?мыс істеуі м?мкін. Олар сенімділігіні? т?мендігімен, жекелеген элементтерге арты? салма? т?суімен, электр энергиясыны? сапасыны? т?мендігімен сипатталады. Б?л режимде ?за? уа?ыт істеу ?ауіпті, себебі апатты? жа?дайды? орын алу м?мкіндігі жо?ары болады. ЭЭЖ ?шін е? ?ауіптісі ?ыс?а т?йы?талудан, электр энергиясын беру тізбектеріні? ?зілуінен (?ор?аныш пен автоматика себепсіз ?осыл?анда) ж?не эксплуатациялаушы персонал ?ателіктерінен туындайтын апатты? режим. Апатты? режимде ?за? уа?ыт ж?мыс істеуге болмайды, себебі б?л кезде т?тынушылар?а энергия д?рыс жеткізілмейді ж?не апатты? жа?дай ушы?ып, бас?а аудандар?а да таралуы м?мкін. Апатты? жа?дайларды? алдын алу ж?не оларды? таралуына жол бермеу ?шін автоматты ж?не оперативті бас?ару ??рыл?ылары ?олданылады. Ол ??рыл?ылармен дипетчерлік орталы?тар, электр станциялары ж?не ?осал?ы станциялар жабды?талады. Апат ауызды?тал?ан со? ЭЭЖ ?немділік, сенімділік, электр энергиясымен жабды?тау сапасы талаптарына сай келмейтін апаттан кейінгі т?ра?тал?ан режимге ?теді. Осы режимде аз уа?ыт, ?айтадан ?алыпты режимге ?ткенше ж?мыс істейді. ЭЭЖ режимдеріні? жіктелуін аны?тау ?шін ?алыпты ?тпелі режимдерді де атап ?ткен ж?н. Олар салма? т?скендегі ?згерістерден ж?не ??рыл?ыларды ж?ндеу ?шін істен шы?ар?анда пайда болады. ЭЭЖ - ні? м?мкін болатын режимдеріне ?арап отырып-а? б?л режимдерді бас?ару керектігі к?рінеді. ?р режим ?шін бас?ару талаптары ?р?алай: - ?алыпты режимдер ?шін - ?немді ?рі сенімді электр энергиясымен ?амтамасыз ету. - Салма?ты режимдер ?шін - ЭЭЖ негізгі элементтеріне ?за? уа?ыт арты? салма? т?скенде сенімді электр энергиясымен жабды?тауды

52-59 Неліктен сутек жа?артылатын энергия к?здеріне жатады?

Сутегі е? ?арапайым ж?не е? же?іл химиялы? элемент, оны тамаша отын т?рі деп санау?а болады. Ол суы бар жерді? барлы? жерде бар. Сутегіні жандыр?ан кезде су б?лінеді, оны ?айтадан сутегі мен оттегіге айырса? болады,ж?не де буы процесс ?орша?ан орта?а еш зиян тигізбейді. Сутегі жалыны атмосфера?а кез-келген бас?а отын т?рлерін жандыратын ?німдерді т?збейді, к?мір?ыш?ыл газды, к?міртегі тоты?ы, к?мірсутектерді, к?л, органикалы? перекистер ж?не т. б. Сутегіні? жылулы? ?абілеті жо?ары: 1кг сутегіні жандыр?ан кезде-тек 47ДЖ жылу б?лінеді. Сутегіні таби?и газ сия?ты ??бырды? бойымен тасымалдау?а ж?не ?лестіруге болады. Отынды ??бырмен тасымалдау-энергияны ?за??а беруді? е? арзан т?рі. Желілеріне ?ара?анда аз жер ала?ын алады. Сонымен ?атар ??бырлар жерді? астынан т?селеді, ол ландшафты за?ымдамайды. Энергияны газ т?різдес сутегі т?рінде диаметрі 750 мм ??быр ар?ылы 80 км жо?ары ?ашы?ты??а беру сол м?лшердегі энергияны жерасты кабелі бойынша айнымалы то? т?рінде беруге ?ара?анда арзан?а т?седі450км-ден ?лкен ?ашы?ты??а сутегіні? ??бырлы тасымалдануы т?ра?ты ток электр берілісіні? ?уе желісін пайдалану?а ?ара?анда арзан. Сутегі-синтетикалы? отын. Оны к?мірден, м?найдан, таби?и газдан не суда жаю жолымен алу?а болады. Ба?амалар?а с?йкес, ?азір ?лемде шамамен жылына 20 млн сутегі ?ндіріліп, пайдалануда. Б?л м?лшерді? жартысы аммиак пен ты?айт?ышты ?ндіруге ж?мсалады, ал ?ал?аны-металлургияда?ы азт?різді отыннан к?мірмен бас?а отындарды гидрогенизациялау ?шін к?кіртті жою ?шін ж?мсалады. ?азіргі экономикада сутегі энергетикалы? шикізат емес, химиялы? болып ?алады. ?азір сутегіні негізінде (шамамен 80%) м?найдан ?ндіреді. Біра? б?л энергетика ?шін ?немсіз процесс, ?йткені осындай сутегіден алын?ан энергия бензинді жа??ан кездегі энергия?а ?ара?анда 3,5 есе ?ымбат?а т?седі. Одан б?лек м?ндай сутегіні? ?зіндік ??ны ?рдайым, м?найды? ба?асы ?скен сайын ?сіп т?рады. Сутегі к?птеген ?нерк?сіп саласында химиялы? шикізатта бола алады, мысалы ты?айт?ыштар мен азы?-т?лік ?ндірісінде, металлургия мен м?най химиясында. Оны жергілікті жылу электрстанцияларныда?ы электр энергиясын ?ндіріп шы?ару ?шін пайдалану?а болады.

Показать полностью… https://vk.com/doc123397591_445425892
289 Кб, 18 мая 2017 в 19:06 - Россия, Москва, ЭЭИ, 2017 г., docx
Рекомендуемые документы в приложении