Всё для Учёбы — студенческий файлообменник
1 монета
doc

Студенческий документ № 086127 из ЭЭИ

?аза?стан Республикасыны? Білім ж?не ?ылым министрлігі

Д.СЕРІКБАЕВ АТЫНДА?Ы ШЫ?ЫС ?АЗА?СТАН МЕМЛЕКЕТТІК ТЕХНИКАЛЫ? УНИВЕРСИТЕТІ

В.Н. Вдовин, А.Т.?айназарова

ТАСЫМАЛДАУДЫ ?ЙЫМДАСТЫРУ

Ж?НЕ ?ОЗ?АЛЫСТЫ БАС?АРУ

050901 - Тасымалдауды, ж?рісті ?йымдастыру ж?не к?лікті пайдалану

маманды?ыны? студенттері ?шін СО?Ж ж?не С?Ж тапсырмалар

?скемен

2011

?ОЖ 656. 025. 06

В.Н. Вдовин "Тасымалдауды ?йымдастыру ж?не ?оз?алысты бас?ару": СО?Ж ж?не С?Ж тапсырмалар. / В.Н. Вдовин, А.Т.?айназарова/ Ш?МТУ баспасы. - ?скемен, 2011.- 37 бет.

Тапсырмалар 050901 - Тасымалдауды, ж?рісті ?йымдастыру ж?не к?лікті пайдалану маманды?ыны? к?ндізгі т?рінде о?итын студенттеріне арнал?ан.

a "Ш?ПК АРГО" ЖШС, 2011

МАЗМ?НЫ

1 Модуль №1: Темiр жол к?лiгiнде тасымалдауды ?йымдастыру

ж?не ?оз?алысты бас?ару 2 1.1 №1-тапсырма. Аралы? станцияда ??рама поездарды ??деу 2 1.2 №2-тапсырма. Поездар ж?ріс графигіні? элементтерін есептеу 5 1.3 №3-тапсырма. Темір жол теліміні? ?ткізгіштік ?абілеті 11 1.4 №4. Темiр жол телiмдерiнi? тасымалдау ?абiлетi 13 2 Модуль №2: Жол ?оз?алысын ?йымдастыру 14 2.1 №5-тапсырма. Жол ?оз?алысын зерттеу т?сiлдерiнi? классификациясы мен сипаттамасы 14 2.2 №6-тапсырма. Жолды? тасымалдау ?абiлетiн аны?тау 16 2.3 №7-тапсырма. Тиiмдiлiк коэффициентiн пайдалану ар?ылы шараларды ба?алау 19 3 Модуль № 3: Автомобиль к?лiгiнде тасымалдауды ?йымдастыру ж?не ?оз?алысты бас?ару 20 3.1 №8-тапсырма. Автоколонналарды? тасымалдау к?лемін ж?не ж?кайналымын аны?тау 20 3.2 №9-тапсырма. Ж?рісті? орташа ?ашы?ты?ы мен тасымалданатын жолаушыларды? жалпы м?лшерін аны?тау 23 3.3 №10-тапсырма. Автомобильді? ?німділігін, жалпы ж?рісі мен айналымын аны?тау 26 4 Модуль № 4: ?уе к?лiгiнде тасымалдауды ?йымдастыру ж?не ?оз?алысты бас?ару 29 4.1 №11-тапсырма. Терминдер мен аны?тамалар 29 4.2 №12-тапсырма. Авиарейстердегі ?осал?ы ??жаттарды р?сімдеу 31 5 Модуль № 5 Су к?лiгiнде тасымалдауды ?йымдастыру ж?не ?оз?алысты бас?ару 33 5.1 №13-тапсырма. Коносамент т?рлері 33 5.2 №14-тапсырма. Ішкі су жолдарыны? классификациясы 34 ?олданыл?ан ?дебиет тізімі 37

Жеке тапсырмаларды орындау ?шін студент о?у шифрын пайдаланады, я?ни сына? кітапшасыны? н?міріні? ?ш со??ы саны алынады. Мысалы ?ш со??ы саны "379" болса, онда "9" саны - бірінші разряд, "7" саны - екінші разряд, "3" саны - ?шінші разряд.

Модуль №1: Темiр жол к?лiгiнде тасымалдауды ?йымдастыру

ж?не ?оз?алысты бас?ару

№1-тапсырма. Аралы? станцияда ??рама поездарды ??деу

Ж?п ба?ытынан келетін ??рама поездбен ат?арылатын маневр ж?мысыны? жоспарын ??растырып, оны? аралы? станцияда т?руыны? технологиялы? уа?ытын аны?тау керек (1.1-сурет).

Берілген шарттар: поезды? басында орналас?ан 5 вагонды а?ытып, 6-шы тиеп-т?сіру жолына беру керек. Б?л жолда поезды? басына тіркелетін 7 вагон бар. Маневрлерді поезд локомотиві орындайды.

Уа?ыт, мин.: маневрден кейін тежеуіштерді тексеру - 10; бас кондукторды? 100 м. аралы?ты ж?ріп ?туі - 1; бір вагонды тексеру - 0,16; шеткі крандарды жабу - 0,12; тежегіш же?дерін ажыратып, ілу - 0,12; вагондарды а?ыту - 0,06.

Вагонны? орташа ?зынды?ы - 15 м., локомотивті? орташа ?зынды?ы - 35 м. 17-ші ж?не 19-шы ба?ыттама б?рмаларыны? орталы?тарыны? ара?ашы?ты?ы 50 м. деп ?абылдаймыз; шектік ?ададан б?рма орталы?ына дейін - 40 м., б?рма орталы?ынан рамалы? рельсті? т?йіспесіне дейін - 15м.

1.1- сурет. Аралы? станцияны? схемасы

Шешуі: Ж?п ба?ытынан келетін ??рама поезд 4-ші жол?а ?абылданады. Поезд локомотиві а?ытыл?ан вагон тобымен, (??рамны? басында орналас?ан) 7-ші тартым жолын ?олдана отырып, маневр ж?мыстарын орындайды. Маневрлерді орындауды? жалпы уа?ыты, жеке жарты рейстерді орындау уа?ыттарыны? ?осындысынан ??ралады.

Вагонды жолдан жол?а орын ауыстыруды? бір жарты рейісіні? уа?ыты:

tжр = а+bm??р, мин (1.1)

м?нда?ы а ж?не b - уа?ыт м?лшерлері, мин (а - локомотив ?оз?алысына кететін уа?ыт, b - маневр ??рамыныда?ы бір вагонны? ?оз?алысына кететін уа?ыт), 1.1-кесте келтірілген;

m??р - маневр ??рамында?ы вагондар саны.

?рбір жарты рейсті? ?зынды?ы берілген ?ашы?ты?тарды? ж?не маневр ??рамында?ы вагондар саныны? негізінде аны?талады.

1-ші жарты рейсті? ?зынды?ы. ??рама поезд станция?а келген кезде, шектік ба?анша?а (кем дегенде) 30 м. жетпей то?тауы керек, себебі 5 вагон а?ытылып, 7 вагон тіркеледі. Локомотив пен 5 вагонны? ?зынды?ы . Шектік ба?аншадан 17-ші ба?ыттаманы? рамалы? рельсіне дейінгі ?ашы?ты? .

2-ші жарты рейсті? ?зынды?ы. 17-ші ба?ыттаманы? рамалы? рельсіні? т?йіспесінен 6-шы жолда шектік ?ададан 15 м. алша? т?р?ан вагондар?а дейінгі ?ашы?ты? пен маневрлы? ??рамны? ?зынды?ы .

3-ші жарты рейсті? ?зынды?ы, 2-ші жарты рейсті? ?зынды?ына ?ара?анда, 7 вагонны? ?зынды?ына арты? болады:

1.1-кесте

а ж?не b уа?ыт м?лшерлері

Локомотив ж?рісіні? ?ашы?ты?ы, м Тепловоз ж?не электровоз Паровоздар а b а b 50 м-ге дейін

51-70 71-100 101-140

141-200

201-260 261-320

321-380 381-460

461-540 541-620

621-700

701-800 801-900

901-1000 1001-1100

1101-1200 1201-1300

1301-1400

1401-1500 1501-1600

1601-1700 1701-1800

1801-1900 1901-2000

2001-2200

2201-2400 2401-2600

2601-2800 2801-3000** 0,56

0,64 0,72 0,81

0,90

1,00 1,10 1,21

1,32 1,44 1,56

1,69 1,82 1,96

2,10

2,25 2,40 2,56

2,72 2,89 3,06

3,24 3,43 3,63

3,84

4,06 4,29 4,53

4,78 5,04 0,010/0,014*

0,012/0,018 0,014/0,022

0,016/0,024

0,018/0,030 0,020/0,034

0,022/0,038 0,024/0,042

0,026/0,046 0,028/0,050

0,030/0,054

0,032/0,058 0,034/0,062

0,036/0,066 0,038/0,070

0,040/0,074 0,042/0,078

0,044/0,082

0,046/0,086 0,048/0,090

0,050/0,094 0,052/0,098

0,054/0,102 0,056/0,106

0,058/0,110

0,060/0,114 0,062/0,118

0,064/0,122 0,066/0,126

0,068/0,130 0,66

0,76

0,87 0,99 1,12

1,26 1,41 1,57

1,74 1,92 2,11

2,31

2,52 2,74 2,97

3,21 3,46 3,72

3,99 4,27 4,56

4,86

5,17 5,49 5,82

6,16 6,51 6,87

7,24 7,61 0,012/0,018

0,014/0,022

0,016/0,026 0,018/0,030

0,020/0,034 0,022/0,038

0,024/0,042 0,026/0,046

0,028/0,050

0,030/0,054 0,032/0,058

0,034/0,062 0,036/0,066

0,038/0,070 0,040/0,074

0,042/0,076

0,044/0,078 0,046/0,080

0,048/0,082 0,050/0,084

0,052/0,086 0,054/0,088

0,056/0,090

0,058/0,092 0,060/0,094

0,062/0,098 0,064/0,098

0,066/0,100 0,068/0,102

0,070/0,104

*Алымы - ??рамда?ы тежеуіштер ?осыл?ан кезедегі b м?ні; б?лімі - тежеуіштер ?осылма?ан кезде.

**Егер ?ашы?ты? 3000 м-ден к?п болса, онда ж?ріс уа?ыты р??сат етілетін жылдамды? бойынша, ал шектеулер болса, белгіленген жылдамды? бойынша аны?талады.

1.2-кесте

Ж?мыс жоспары мен маневр уа?ытын есептеу

(ж?п ??рама поездына вагондарды тіркеу ж?не а?ыту)

№ Жарты рейс Жарты рейс ?ашы?ты?ы, м Вагондар

саны а b Жарты рейс уа?ыты, мин 1 4-ші жолдан а?ытыл?ан вагондармен 17 ба?ыттамасынан ?рі ?ту 85+110 5 0,9 0,027 1,04 2 6-шы жол?а беру 120+110 5 1,00 0,028 1,14 3 6-шы жолдан 7-ші жол?а ?арай 17-ші ба?ыттамасынан ?рі ?ту 120+12*15+35 12 1,21 0,03 1,57 4 ??рам?а жеті вагонды тіркеу ?шін 4-ші жол?а ?ту 85+12*15+35 12 1,1 0,035 1,52 5 4-ші жолдан 17-ші ба?ыттамасынан ?рі ?ту 85+110 5 0,9 0,027 1,04 6 вагондарды а?ыту ?шін 6-шы жол?а ?ту 120+110 5 1,00 0,028 1,14 7 локомотивті? 6-шы жолдан 17-ші ба?ыттамасынан ?рі ?ту 120+35 - 0,9 - 0,9 8 локомотивті? 4-ші жол?а ?туі 30+55+35 - 0,81 - 0,81 Барлы?ы - - - - 9,16

??рама поездбен орындалатын ж?мыс жоспары ж?не маневр уа?ытын есептеу 1.2-кестеде келтірілген. Маневрлерді? жалпы уа?ыты 9,16 мин.

Маневр кезінде ?оз?алыс?а кететін уа?ыттан бас?а, келесі ?осымша уа?ыттарды ескеру керек:

- бас кондукторды? вагон а?ыт?ан жерге (1-ші жарты рейсті? орындалуына дейін) келу уа?ыты. Егер кондуктор локомотивте болса ж?не 5 вагон а?ытылса, онда оны? ж?рген жолыны? ?ашы?ты?ы (локомотив ?зынды?ын ескерсек) . Ж?ру уа?ыты ;

- шеткі крандарды жабу?а - 0,12 мин, тежегіш же?дерін а?ытып, ілуге - 0,12 мин ж?не вагондарды ажырату?а - 0,06 мин. Барлы?ы 0,3 мин;

- тіркелетін вагон тобын тексеруге (3-ші жарты рейсті? алдында) .

- 4-шы жолда ?алатын вагондарды ажырату?а (5-ші жарты рейсті? алдында) - 0,06 мин;

- шеткі крандарды жабу?а, 6-шы жолда ?алатын вагондардан локомотивті ажыратып, тежегіш же?дерін ажырату?а (7-ші жарты рейсті? алдында) - 0,3 мин.

Маневр кезіндегі ?осымша уа?ыт , жалпы маневр ?за?ты?ы .

??рама поезды? аралы? станцияда т?руыны? технологиялы? уа?ыты - 25 мин.

Есеп 1 (1-ші разряды ж?п саны ?шін): Та? ба?ытынан келетін ??рама поездбен (40 вагон) орындалатын маневр ж?мысыны? жоспарын ??растыру керек. ??рамны? басында орналас?ан 5 вагонды а?ытып, 6-шы тиеп-т?сіру жолына беру керек. Осы жолда орналас?ан 7 вагонды ??рамны? басына тіркеледі. Есепке ?ажетті шарттар жо?ар?ы мысалдан алынады.

Есеп 2 (1-ші разряды та? саны ?шін): Жо?арыда келтірілген мысалды? ма?л?маттарын ?олдана отырып, та? ба?ытынан келетін ??рама поездбен орындалатын маневр ж?мысыны? жоспарын ??рып, маневрлерді орындауды? уа?ытын аны?тау керек. Біра? а?ытылатын вагон тобы поезды? со?ында орналас?ан ж?не тіркелетін вагондар да поезды? со?ына тіркеледі.

Есепке ?ажетті ?осымша ма?л?маттар - 2-ші мен 8-ші ба?ыттамалар ара?ашы?ты?ы - 100 м., 4-ші мен 5-ші ба?ыттамаларыны? ара?ашы?ты?ы 860 м., 11-ші мен 5-ші ба?ыттамаларыны? ара?ашы?ты?ы 90 м.

№2-тапсырма. Поездар ж?ріс графигіні? элементтерін есептеу

Дара жолды телім ?шін ?р мезетте келу станция интервалын есептеу керек.

Берілген шарттар:

* станция жартылай автоблокировкамен жабды?тал?ан телімде орналас?ан;

* ба?ыттамалар ?олмен іске ?осылады;

* поезды? станция?а кіру орташа жылдамды?ы Vкір= 50 км/са?.

* сигналды? ?згеруін машинисті? ?абылдап ?лгенген уа?ытында поезды? ж?ріп ?тетін жолы l? = 100 м,

* тежеу жолыны? ?зынды?ы lт = 600 м,

* кіру сигналынан айырым бекетіні? осіне дейінгі ?зынды? lкір = 600 м,

* ?абылдап-ж?нелту жолдарыны? ?зынды?ы 1050 м.,

* поезды? ?зынды?ы 720 м.

Шешуі: Бір мезетте станция?а ?р ба?ыттан поездарды ?абылдау?а тыйым салын?ан.

2.1-сурет. Поездарды? орналасу схемасы

2.2-сурет. ?р мезетте келу интервалы

2.3-сурет. Станция схемасы

2001 ж?не 2002-ші поездар арасында?ы интервалы кезінде 2.4-суретте к?рсетілген графикке сай бірнеше технологиялы? операциялар орындалады.

Операциялар Уа?ыт, мин. 1 2 3 2001-ші поезды? келуін ба?ылау

Станциялар арасында?ы поезды? ?оз?алысыны? туралы хабарласуы 2002*-ші поезды? ж?нелту маршрутын дайындау 2001-ші поездыны? келуі мен шектік ?адалар шегінде орналасуы ж?не 2002-ші поездыны? маршрутыны? дайынды?ы туралы пост кезекшісіні? баяндауы; 2002-ші поезд?а кіру ж?не шы?у сигналдарыны? ашы?ты?ы туралы станция кезекшілеріні? б?йры?ы

2002-ші поезд?а кіру ж?не шы?у сигналдарын ашу

2002-ші поезды? ара?ашы?ты?ын ж?ріп ?туі

2002-ші поездын ДСП-ны? к?туі

Интервалды? ?за?ты?ы

2.4-сурет. интервалын есептеу графигі

* 2001-ші поезды кіру ба?ыттамасын босат?ан со? орындалады

и станция кезекшісі (ба?ылаудан кейін) к?рші станция кезекшісіне 2002-ші поезды? келгені туралы хабарлайды ж?не 2001-ші поездын ж?нелтуге р??сат с?райды. 2002-ші поезды та? ал?ымын босата бере, ба?ыттама постыны? кезекшісі дереу 2001-ші поездына ж?нелту маршрутын дайындайды. Берілген станция схемасында и станциясыны? пост кезекшісі бір ба?ыттаманы б?рады. Б?л операция 2002-ші поезды то?та?анша орындалып болуы м?мкін, ж?не ол операция?а кететін уа?ыт интервалды есептеу уа?ытына енгізілмейді. Ба?ыттама постыны? кезекшісі 2002-ші поезды? келгені ж?не оны станция шектік ?адаларыны? шегінде орналастырыл?аны, 2001-ші поезды? маршруты дайындал?аны туралы баяндайды. Станция кезекшісі кіру ж?не шы?у сигналдарын ашу?а тапсырма береді. Б?л мезетте 2001-ші поезды кіру сигналынан тежеу жолы (т ?зынды?ынан жа?ын орналаспауы керек (2.3-суретте сипаттал?ан). Lпр ?ашы?ты?ын поезды? ж?ріп ?ту уа?ыты жетек есептерімен аны?талады. Б?л жа?дайда берілген орташа жылдамды?ты пайдалана отырып, б?л уа?ытты келесі формуламен аны?таймыз:

, (2.1)

м?нда: - и станциясына келген 2001-ші поезды? ортасынан станция осіне дейінгі ара?ашы?ты?, м ;

- поезды? станция?а кіру орташа жылдамды?ы, км/са?.

и станциясына келген 2001-ші поезды? ортасынан станция осіне дейінгі ара?ашы?ты? келесі формуламен аны?талады:

, (2.2)

м?нда - кіру сигналынан айырым бекетіні? осіне дейінгі ара?ашы?ты?, м;

- тежеу жолыны? ?зынды?ы, м;

- поезды? ?зынды?ы, м;

- сигналды? ?згеруін машинисті? ?абылдап ?лгерген уа?ытында поезды? ж?ріп ?тетін жолы, м;

Сонда:

м. мин.

Операцияларды? орындалу реті мен олар?а кететін уа?ыт 2.4-суретте к?рсетілген. ?за?ты?ы 3 минут.

Есеп 1. Дара жолды телім ?шін айрылысу станция интервалын есептеу керек.

Берілген шарттар:

* станция жартылай автоблокировкамен жабды?тал?ан телімде орналас?ан;

* ба?ыттамалар ?олмен іске ?осылады;

* поезды? станция?а кіру орташа жылдамды?ы Vкір= 50 км/са?.

* сигналды? ?згеруін машинисті? ?абылдап ?лгенген уа?ытында поезды? ж?ріп ?тетін жолы l? = 100 м,

* тежеу жолыны? ?зынды?ы lт = 600 м,

* кіру сигналынан айырым бекетіні? осіне дейінгі ?зынды? lкір = 600 м,

* ?абылдап-ж?нелту жолдарыны? ?зынды?ы 1050 м.,

* поезды? ?зынды?ы 720 м.

Шешуі: Айрылысу станция интервалы 2.5-суретте к?рсетілген.

2.5-сурет. Айрылысу интервалыны? схемасы

2.6-сурет. Поездарды? орналасу схемасы

и станция кезекшісі 2002-ші поезды к?теді ж?не оны? станциядан толы? к?йде ?туін ба?ылайды, я?ни поезды? а?ыр?ы вагоныны? ж?ріп ?ткенін к?руі тиіс. ?зынды?ын поезды? ж?ріп ?ту уа?ыты (станция осінен поезды? орта т?сы мен со?ы ж?ріп ?ткен уа?ыттар арасында?ы мерзім)

(2.3)

Онда:

мин.

Станция кезекшісі к?рші станция кезекшісіне 2002-ші поезды? ж?ріп ?ткені туралы хабарлайды ж?не 2001-ші поезды к?рші станция ж?нелтуге р??сат с?райды.

Операциялар Уа?ыт, мин. 1 2 2002-ші поезды? келуін ба?ылау

Станция ДСП-ны? арасыда поездарды? ж?рісі туралы с?йлесуі 2001*-ші поезд?а ж?нелту маршрутын дайындау Ба?ыттама постыны? кезекшісіні? 2001-ші поезды ж?нелтуге маршрутыны? дайынды?ы туралы баяндама ж?не станция кезекшісіні? шы?у сигналын ашу?а б?йры? беруі

Шы?у сигналын ашу

Машинсті? шы?у сигналын ?абылдауы, поезды? ж?нелгені туралы сигнал беруі ж?не ?оз?алуы Интервалды? ?за?ты?ы

2.7-сурет. есептеу графигі

* 2002-ші поезды кіру ба?ыттамасын босат?ан со? орындалады

2001-ші поезды ж?нелту маршруты 2002-ші поезды кіру ба?ыттамасын босат?ан со? дереу дайындалады ж?не ол операция?а кететін уа?ыт интервалды? есептеуіне енгізілмейді. Ба?ыттама постыны? кезекшісі маршрутты? дайынды?ы туралы баяндамасынан кейін, станция кезекшісі шы?у сигналдарын ашуын б?йырады. Сигналды ?абылда?ан машинист поезды ?оз?алыс?а келтіреді. Операцияларды? орындалу реті мен олар?а кететін уа?ыт 2.7 суретте к?рсетілген. ?за?ты?ы 2 минут

Есеп 2. (1-ші разряды ж?п саны ?шін): Автоблокировка кезінде ж?не жасыл шам?а ж?рген пакеттегі поездар арасында?ы интервалдарды аны?тау. Блок-телімні? ?зынды?ы с?йкесінше 1600, 2200 ж?не 2500 м., поезды? ?зынды?ы 900 м., поездарды? орташа ж?ріс жылдамды?ы 50 км/са?.

Есеп 3. (1-ші разряды та? саны ?шін): Телім а-б жартылай автоблокировкамен жабды?тал?ан ж?не екі блок-пост ар?ылы постаралы? телімдерге б?лінген. Екпіндеу мен баяулау уа?ыттары с?йкесінше 2 ж?не 1 минут. Семафор осінен тос?ауылдатыл?ан жапсырма?а (изолированный стык) дейін кепілденген ара?ашы?ты? z=100м, поезд оны ж?ріп ?ту уа?ыты 0,15 мин. Поезд ?зынды?ына lп те? ?ашы?ты?ты ж?ріп ?ту уа?ыты 1 мин. Бірінші ж?не екінші блок-посттарды? ?тпелі семафорларыны? алдында?ы тежеу жолыны? ?зынды?ы lт с?йкесінше 600 ж?не 7009 м, оларды ж?ріп ?ту ?шін с?йкесінше 0,8 ж?не 1 минут кетеді. Егер а ж?не б станцияларында поездар аялдап ?тсе, жалпы станция арасында?ы телімді ж?ріп ?ткенде пакеттегі ба?ыттас ж?п поездарды? арасында?ы есептік интервалдарды есептеу керек.

№3-тапсырма. Темір жол теліміні? ?ткізгіштік ?абілеті

Дара жолды телiмiнi? ?ткiзу ?абiлетiн аны?тау керек.

Берiлген шарттар:

- телім автоблокировкамен жабды?тал?ан; телiмдi шектейтiн станцияларда ба?ыттамалар электрленген орталы?пен жабды?тал?ан;

- ж?п ба?ытта?ы поездарды? телiмдi ж?рiп ?ту уа?ыты 18 мин (А станциясынан а разъездiне дейiн), ал та? ба?ытта 16 мин;

- А станциясында барлы? поездар локомотив бригадасын ауыстыру ма?сатында аялдайды. Поездар а разъездiнде айырылысу кезiнде ж?п поездары то?таусыз ?ткiзiледi; станциялы? айрылысу интервалы мин;

- поездарды? а-да баяулау ж?не ?дету уа?ыты мин; ал А-да мин, мин;

- техникалы? ??рыл?ылар?а к?ту ж?мыстарын ж?ргiзу технологиялы? "?зіліс" мин;

- сенiмдiлiк коэффициентi .

Пакетсiз парлы графиктi? периодыны? схемасы 3.1-суретте к?рсетiлген. А - а дара жолды телiмiнi? ?ткiзу ?абiлетiн аны?тау керек.

Шешуi: Т график перодында, ж?ру уа?ытынан бас?а айрылысу станциялы? интервалы (А станциясы мен а разъездiнде), ж?п поездыны? А станциясынан, та? поездыны? а разъездiнен ж?нелтiлуi кезiнде поезды? ?дету уа?ыты ж?не А станциясынан та? поезды ?абылдау кезiндегi оларды? баяулау уа?ыты .

3.1-сурет. А- а телiмiнi? парлы графиктi? периоды

График периоды:

мин. Сонда А - а дара жолды телiмiнi? ?ткiзу ?абiлетi

пар поезд.

Есеп 1. ?ос жолды а - б телiмi автоблокировкамен жабды?тал?ан. Екi ба?ытта да пакеттi поездарды? арасында?ы интервал мин. Технологиялы? "?зіліс" ?за?ты?ы tтex=120 мин. Сенiмдiлiк коэффициентi .

?ос жолды а - б телiмiнi? ?ткiзу ?абiлетiн аны?тау керек.

3.2-сурет. ?ос жолды пакеттi поездар ж?рiс графигi

Шешуi: Графиктi? период пакеттегi поездар арасында?ы интервал?а те?. ?р ба?ытты? ?ткiзгiш ?абiлеттi:

поезд.

Есеп 2. (1-ші разряды ж?п саны ?шін): Дара жолды телімні? тасымалдау ?абілетін есептеу. Басым ба?ыт - та? ба?ыт, парсызды? коэффициенті , телімді поезды? ж?ріп ?ту уа?ыты ж?п ба?ытта 20 минут, ал та? ба?ытта 16 минут, екпіндеу мен баяулату уа?ыттары, с?йкесінше уа?ыты 2 ж?не 1 минут, а ж?не б станцияларында та? ба?ыттар то?таусыз ?ткізіледі, ?р мезетте келу интервалы 3 минут, айрылысу интервалы 1 минут, технологиялы? "?зіліс" ?за?ты?ы 60 минут, сенімділік коэффициенті .

Есеп 3. (1-ші разряды та? саны ?шін): Дара жолды телімні? тасымалдау ?абілетін есептеу. Басым ба?ыт - та? ба?ыт, парсызды? коэффициенті , телімді поезды? ж?ріп ?ту уа?ыты ж?п ба?ытта 20 минут, ал та? ба?ытта 16 минут, екпіндеу мен баяулату уа?ыттары, с?йкесінше уа?ыты 2 ж?не 1 минут, а ж?не б станцияларында та? ба?ыттар то?таусыз ?ткізіледі, ?р мезетте келу интервалы минут, айрылысу интервалы минут, минут, технологиялы? "?зіліс" ?за?ты?ы 60 минут, сенімділік коэффициенті

№4-тапсырма. Темiр жол телiмдерiнi? тасымалдау ?абiлетi

Дара жолды телімні? на?ты ?ткізу ?абілеті ж?к ?оз?алысы ?шін 20 пар поезды ??райды. Поезды? орташа брутто салма?ы т. ??рамны? нетто мен брутто салма?тарыны? ?атынасы . Тасымалдауды? айлы? біркелкісіздік коэффициенті . Жедел ж?не ??рама поездармен жылына млн.т. ж?к тасымалданады. Телімні? тасымалдау ?абілетін аны?тау керек.

Шешуі: ?р ба?ытты? тасымалдау ?абілеті

млн.т. нетто жылына,

м?нда: - т?улігіне жедел ж?не ??рама поездар санын есептемегенде телімнен тасымалдау?а болатын максималды ж?к поездарыны? саны.

Сонда

млн.т. нетто жылына.

Модуль №2: Жол ?оз?алысын ?йымдастыру

№5-тапсырма. Жол ?оз?алысын зерттеу т?сiлдерiнi? классификациясы мен сипаттамасы

5.1-сурет. Жол ?оз?алысын зерттеу т?сiлдерiнi? классификациясы

??жатты? зерттеу. Б?л ?дісті? негізгі белгісі материалдарды кабинеттік жа?дайларда зерттеу болып табылады, сонды?тан б?л ?дісті кейде камералы? деп те атайды. ??жаттамалы? зерттеуді арнайы жина?тал?ан ма?л?маттар негізінде, сондай-а? іс ж?зіндегі ж?не ?зге ма?саттарда ?олданылатын ма?л?маттар негізінде де ж?зеге асыру?а болады. Осылайша, ?сынылып отыр?ан ірі ??рылыс айма?ында?ы к?тілген к?лік а?ындары туралы жеткілікті зерттелген ма?л?маттар с?йкес келетін ?йымдарда?ы жобалы? ж?не жоспарлы? материалдарды о?ып-?йрену негізінде ??растырылуы м?мкін. ?зге мысал ретінде с?йкес келетін к?лік к?сіпорнында алынуы м?мкін ба?ытжолды? жолаушы к?лігіні? ж?мысын сипаттайтын ??жаттарды? талдамасын алу?а болады. Олар негізінде тікелей ба?ылауларды ж?ргізбей-а?, жылжымалы тізбекті? т?улікті? ?рт?рлі кезе?деріндегі ?оз?алыс сипаттамасын ??растыру?а болады.

С?ра?наманы толтыру кезінде барлы? ж?к ж?нелтушілер мен ж?к ?абылдаушыларды ?ш топтар?а б?лу ?сынылады:

- ?ала айма?ында орналас?ан;

- ?ала ма?ында орналас?ан;

- ?аладан тыс (?зге ?алаларда) орналас?ан.

Ж?ктерді тасымалдау ?ашы?ты?ы іс ж?зіндегі к?ше-жол тораптарына с?йкес келетін фактілік ба?ытжолдар бойынша аны?талады. С?ра?тамалы? зерттеуді, сонымен ?атар ж?ргізушілерді? ?оз?алысты ?йымдастыруда?ы немесе жол жа?дайларында?ы кемшіліктер туралы ескертулерін жалпыламалау ?шін де пайдалану?а болады.

Камералы? зерттеулерді? ма?ызды б?лімін (тарауы) ?оз?алыс ?лшемдеріні? ?суі мен автомобильдер паркіні? ?зара ??рылымдасты?ы туралы ?ылыми болжам?а негізделген. Жол-к?лік о?и?асыны? жол полиция а?паратында?ы есепке алу картотекасын д?йекті зерттеу оларды? жан-жа?ты талдамасын орындау?а ж?не жол-к?лік о?и?асыны? пайда болуына ?кеп со??ан себептер мен себепкерлерді жалпыламалау?а м?мкіндік береді.

?олда бар жобалы? ??жаттамаларды к?ше-жол тораптарында талдау ?оз?алысты ?йымдастыру шешімдерді ??деп шы?ару?а ?ажетті жол сипаттамаларын (жалпы енін, жола?тар санын, б?рылулар радиусын ж?не т.с.с) алдын-ала дайындап шы?ару?а м?мкіндік береді.

Шынайы зерттеулер уа?ытты? берілген кезе?інде факт ж?зінде ?тетін жол ?оз?алысыны? на?ты жа?дайларын ж?не к?рсеткіштерін тіркеуге негізделген. ?дістерді? б?л тобы ?азіргі уа?ытта ке? тарал?ан ж?не ?зіні? алуан т?рлілігімен ерекшеленеді. Шынайы зерттеулер жолдарды? к?йі туралы на?ты а?параттарды алуды? жал?ыз (біры??ай) ?дісі болып табылады ж?не іс ж?зіндегі к?лік ж?не ж?ргізушілер а?ындарыны? д?л сипаттамасын беруге м?мкіндік етеді.

Жол ?оз?алысы сипаттамаларыны? шынайы зерттеулері а?паратты алу ?дісінен ж?не алын?ан а?паратты? сипатынан т?уелді екі топ?а б?лінуі м?мкін:

- к?птеген сипаттамаларды ж?не оларды? уа?ыты бойынша ?згерулерін алу?а м?мкіндік беретін стационарлы? кедендерде зерттеу;

- жол ?оз?алысыны? алуан т?рлі себепкерлеріні? ке?істікті? ж?не ке?істікті-уа?ытты? сипаттамаларын алу?а м?мкіндік беретін жылжымалы ??ралдарды? к?мегімен зерттеу.

Екінші топ?а жататын зерттеулерді к?бінесе автомобиль-зертхананы? немесе а?ында "ж?зетін" автомобильді? к?мегімен ж?зеге асырады. Барлы? шынайы зерттеулер ?шін жалпы шарт жол-к?ше торабыны? зерттелетін н?ктесінде ба?ылаушыны? ?атысуы ?ажеттілігі болып табылады. Жол ?оз?алысыны? на?ты зерттеулері белсенді немесе енжарлы ?дістермен ж?ргізіледі.

К?лік а?ындарын стационарлы? посттарды зерттеу. Ба?ылауды? стационарлы? кедені к?лік а?ыныны? ??рамы, ?ар?ындылы?ы, к?лік ??ралыны? лездік жылдамды?ы мен кідірістері туралы а?параттарды алу?а м?мкіндік береді. Н?с?ал?ан а?паратты ?арапайым техникалы? ??ралдарды? (секунд ?лшеуішті?, бірліктерді механикалы? есептегішті?) к?мегімен жай к?збен ба?ылау ар?ылы, сондай-а? автоматты? тіркеу ??ралдарын ?олдана отырып алу?а болады.

К?лік а?ындарын жылжымалы ??ралдармен зерттеу. ?оз?алысты стационарлы? кеденде зерттеу кезінде алын?ан а?парат тек жолды? берілген н?ктесіне (?имасына) ?ана жат?ызылады. К?ше-жол торабында?ы ?оз?алыс т?ртіптеріні? ке?істікті - уа?ытты? сипаттамаларын алу ?шін жылжымалы ??ралдар - жылжымалы зертханалар, тік?ша?тар ж?не т.с.с. ?олданылады. "Ж?зу" автомобильді?, я?ни а?ында?ы к?лік ??ралдарыны? негізгі массасына т?н жылдамды?пен ?оз?алатын автомобильді? к?мегімен зерттеу ?дістері ке? тарал?ан. Б?л ?дісті пайдалану мысалы жылдамды?ты? ке?істіктік сипаттамасын б?кіл жол торабыны? бойына зерттеу болып табылады. Автомобиль-зертханамен басып озыл?ан ж?не автомобиль-зертхананы басып оз?ан автомобильдерді? шашлы? те?дігін ?оз?алыс т?ртібі д?рысты?ыны? сырт?ы белгісі ретінде ?арастыру?а болады.

?оз?алысты модельдеу. ?оз?алыс барысын физикалы? немесе математикалы? ?дістерімен, мысалы ЭЕМ-ны? к?мегімен жасанды ?ндемей ?ндіруге негізделген физикалы? моделдеуді? ?арапайым мысалы ретінде ?рт?рлі к?лік ??ралыны? ептілік ж?не аялдау м?мкіндерін тексеру ?дісін алу?а болады.

К?лік ??ралдарыны? математикалы? жазбасына негізделген матема-тикалы? модельдеу (есептеу т?жірибесі) ке?інен тарал?ан. Шынайы т?жірибе н?тижелерін зерттеу бернелік ?атынастарды ж?не теориялы? ?лестірулерді алу?а м?мкіндік береді, осылардан шы?а отырып математикалы? модельдерді т?р?ызады.

Зерттеулерді? ?йымдастырушылы? ж?не ?дістемелік міндеттері ж?ргізілетін зеттеу ж?мыстарыны? ма?саттарына ж?не масштабтарына ж?не оларды? аспапты? жара?тау м?мкіндіктерінен т?уелді болады.

?рбір зерттеу ережесі бойынша, 4 негізгі кезе?дерден т?рады:

> 1-ші кезе?: ба?дарлама жобасын ж?не зерттеулер ?дістемесін ??деп шы?ару;

> 2-ші кезе?: зерттеулерді дайындау (?зірлеу);

> 3-ші кезе?: зерттеулерді тікелей ж?ргізу;

> 4-ші кезе?: алын?ан н?тижелерді ??деу ж?не есеп беру жазбасын ??растыру.

№5-тапсырма. Жолды? тасымалдау ?абiлетiн аны?тау

Жолды? тасымалдау ?абілетін есептеу ?шін бастап?ы ма?л?маттар телімні? ?ар?ындылы?ын есептеу зертханалы? ж?мыстарынан алынады. Телiмдегi жола?ты? ?ткiзу ?абiлетiн Рж есептеу ?шiн автомобиль ?оз?алысыны? колонналы? ?оз?алыс жа?дайынан бастаймыз, я?ни а?ынны? ?ауiпсiздiгiн ?амтамасыз ете алатып жылдамды?ты ?стан?ан е? аз дистанциялы? ?оз?алысты аламыз.

Егер LД-динамикалы? габаритiн аны?тауды? [4]-с?йкес 3-шi талабына сай алатын болса?, онда ?ауiпсiздiк дистанциясы . Егер ж?ргiзушiнi? жа?дайды ?абылдау уа?ыты 1 с деп алса?, ал ??р?а? асфальт-бетонды т?семде бiр типтi же?iл автомобильдерiнi? экстернды? тежеуі кезiнде максималды тежеу айырмашылы?ы 2 м/с2 (тежеу ж?йесiн пайдалану к?йiне ?ажеттi нормада), онда динамикалы? габарит

(6.1)

ВАСД зерттеу ж?йесiнi? ?азiргi та?да?ы м?лiметтерiне ж?гiнсек онда, жо?арыда айтыл?ан т?сiл тек шектеулi, е? бастысы ??рамы мен жылдамды?ы шектеулi к?лiк а?ыны ?шiн тиiмдi. Сонда

(6.2)

м?нда: - автомобильді? ?оз?алыс жылдамды?ы, км/са?.

(6.1) формуласын [4] ескере отырып, ?зiлмейтiн типтiк же?iл автомобильдер ?шiн (6.2) формуланы аны?таса? онда, Рж = 1960 авт/са?, жылдамды? б?л жерде шамамен va = 55 км/са?.

Б?ндай колонналарды? ты?ыз ?оз?алысы кезiнде ж?ргiзушiнi? психофизиологиялы? к?йiне байланысты ?ауiпсiз ?оз?алыс тек шектеулi жылдамды?ты са?та?ан кезде ?амтамасыздандырылады. Же?iл автомобильдi? жылдамды?ы шамамен 80 км/са? бол?ан жа?дайда, ж?ргiзушiнi? жа?дайды ?абылдау уа?ыты ед?уiр ?зарады (шамамен 2 с. дейiн). Сонымен ?атар тежеу ж?йесiнi? жарамсызды?ына байланысты, шиналарды? пайдалану к?йiнi? ?р т?рлiлiгiне байланысты (егер сцепление коэффициентi са?ат болса да) автомобиль дереу тежеген кезде автомобильдi? бiр?алыпты т?зу сызы?ты ?оз?алысын са?тауына кепiлдiк жо?. Сонды?тан (6.1) формула жылдамды?ы 80 км/са?-тан аспайтын ?оз?алыс ?шiн ?сынылады.

К?рсетілген есеп к?біне колонналы же?іл автомобильдерді? жай ?алыпты жылдамды?пен ж?ргендегі жолды? ?ткізу ?абілетін аны?тау?а арнал?ан ?лгі ретінде ?арастыру?а болады.

Аралас а?ын ?шін алдында айтыл?ан келтіру коэффициентін ?олдану ар?ылы шы?арылуы тиіс.

(6.1) формуланы? н?тижелерi жылдамды?тары шектелген жол ?оз?алысыны? на?ты жа?дайларына сай келетiне т?жiрибелiк т?рде расталады. Осыны? негiзiнде ?ауiпсiз жол ?оз?алысы туралы к?птеген басылымдарда, келесi ?сыныстар айтылады - ?ауiпсiз дистанциясы (метр) шамамен жылдамды? шамасыны? орташа м?ніне (километр/са?ат) те? болуы тиiс.

Айта кететiн жа?дай, егер формула?а жылдамды? шамасыны? жартылай м?нiн динамикалы? габарит м?нiне (метр) ?ойса?, онда Рж-ны? м?нi шамамен 2000 авт/са?-?а те? болады. На?ты жолды? ?ткiзу ?абiлетiн есептеу кезiнде пайдалану жа?дайын ескеретiн, т?зету коэффициенттер ж?йесiн пайдалану?а болады. Б?ндай т?сiлдi америка мамандары пайдаланады.

Б?л т?сілмен есептеу ?шін формула келесі т?рде болады:

(6.3)

м?нда - жа?сы жа?дайда?ы есептік тасымалдау ?абілеті (теориялы?);

- жол жа?дайын ескеру коэффициенттері (?оз?алыс жола?ыны? ені, автомобиль а?ыныны? ??рамы, е?істі? шамасы мен ?зынды?ы, ?иылысты? болуы ж?не т.б.)

Келтіру коэффициенттеріні? м?ндері келесідей: Кл=1,0; Кг=2,5; Ка=3,0; Ка-п=4,5.

6.1-кесте

Ба?ыттар бойыша к?лік а?ындарыны? ??рамы (форма 1)

К?лік ??ралыны? типі Бірінші ба?ыт % Екінші ба?ыт % Барлы?ы % Же?іл 180 40,0 220 45,8 400 43,0 Ж?к 120 26,6 110 22,9 230 24,7 Автобустар 100 22,2 120 25,0 220 23,7 Автопоездар 50 11,2 30 6,3 80 8,6 Барлы?ы: 450 100 480 100 930 100

6.2-кесте

Ба?ылау ?за?ты?ына байланысты ?оз?алысты? са?атты? ?ар?ындылы?ыны? шамасы

Ба?ылау интервалы Бірінші ба?ыт Екінші ба?ыт 15 мин. 455 483 30 мин. 426 475 45 мин. 469 482 60 мин. 437 456 Орташа ?ар?ындылы? 450 480

№7-тапсырма. Тиiмдiлiк коэффициентiн пайдалану ар?ылы шараларды ба?алау

Берілген шарттар: Облыста?ы авариялы? жа?даулардан ауыл-шаруашылы? шы?ындарын болдармау шараларын ж?ргiзу ?шiн 1,5 млн. тенге б?лiнген.

ЖКО ?орытындысына байланысты б?л жабды? келесi т?рде б?лiнедi мы? т:

- ба?даршамдарды орналастыру 150

- жаяу ж?ргiншiлер жола?ын ?оршау - 50

- "?алта" т?рiздi автобус аялдамаларын салу - 240

- жерасты жаяу жолаушылар ?тпесiн салу - 510

- жаяу ж?ргiншiлер жолын, тратуарлар салу - 550

Шараларды ж?ргiзу уа?ыты 3 жыл. ?р жыл?а ?аржы бiртектi б?лiнедi.

Ауыл-шаруашылы? шы?ындарыны? азаю шамасын аны?тау керек.

Шешуi: Ауыл-шаруашылы? шы?ындарыны? азаюын () ба?алау м?селесi т?р?анды?тан

(7.1)

м?нда - тиiмдiлiк коэффициентi (2.3-кесте [4]); - шаралар?а кеткен шы?ындар, мы? тенге; Т - ??рылыс ж?ргiзу уа?ыты, жыл.

Келесi шаралар бойынша ауыл-шаруашылы? шы?ындарыны? азаю шамасын аны?таймыз:

Ба?даршамдарды орналастыру 1= 2,69*150 000/3 = 134 500 т;

Жаяу ж?ргiншiлер жола?ын ?оршау 2= 4,1*50000/3 = 68 333 т;

"?алта" т?рiздi автобус аялдамаларын салу ?С3 = 0,37*240 000:3 = 29 600 т;

Жерасты жаяу жолаушылар ?тпесiн салу ?С4 = 0,18*510000 : 3 = 30 600 т;

Жаяу ж?ргiншiлер жолын, тратуарлар салу ?С5 =8,76 • 550 000 : 3 = 1 606 000 т.

2. Барлы? шаралар бойынша орташа жылды? шы?ындарды? азаюын аны?таумыз:

?С=?С1+?С2+?Сз + ?С4 + ?С5= 134 600+168 333+29 600 + 30 600 + + 1 608 000= 1 869 033 т.

Тапсырманы шешуге ?ажетті берілген шарттар:

Шаралар?а б?лінген ??ралдар, мы? т; SMt Шифрды? екінші разрядыны? саны 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Ба?даршамдарды орналастыру ДС1 150

000 120 000 140

000 135 000 100

000 145

000 160 000 130

000 125 000 жаяу ж?ргiншiлер жола?ы ДС2 60

000 55 000 70 000 50

000 45

000 65 000 75 000 40

000 80 000 "?алта" т?рiздi автобус аялдамаларын салу ДС3 230

000 200 000 180

000 250

000 190 000 210

000 260 000 300

000 220 000 Жерасты жаяу жолаушылар ?тпесiн салу ДС4 500

000 700

000 450 000 600

000 610 000 710

000 540 000 750

000 400

000 Жаяу ж?ргiншiлер жолын, тратуарлар салу ДС5 650

000 850 000 450

000 900 000 750

000 600

000 800 000 610

000 520 000 Шараларды ?ткізу мерзімі 2 жыл

Модуль № 3: Автомобиль к?лiгiнде тасымалдауды ?йымдастыру

ж?не ?оз?алысты бас?ару

№8-тапсырма. Автоколонналарды? тасымалдау к?лемін ж?не ж?кайналымын аны?тау

Берілген шарттар: Прицепі бар ЗИЛ-130 (ж?кк?тергіштігі т) автомобильдерінен т?ратын автоколонна ?ызылшаны жинау ?шін ауылшаруашылы?та т?улік ж?мыс ат?арды. Автоколоннаны? тасымалдау к?лемі мен ж?кайналымын есептеу керек. Ол ?шін келесі к?рсеткіштер белгілі: бір т?улікте маршрут?а кеткен уа?ыт са?., тиелген ж?рісті? орташа ?ашы?ты?ы км, орташа техникалы? жылдамды? км/са?, тиеу-т?сіру операциясына кететін орташа уа?ыт са?, бір ж?рістегі ж?рісті пайдалану коэффициенті , ж?кк?тергіштікті пайдалануды? статикалы? коэффициенті , автомобильдерді желіге шы?ару коэффициенті .

Шешуі:

?німділікті аны?тау ?шін келесі к?рсеткіштер аны?талады:

1. Автомобильді? бір ж?рісіні? уа?ыты, са?

(8.1)

2. Ж?мыс т?улігіндегі ж?рістер саны

(8.2)

3. Автоколонналарды? тасымалдан?ан к?лемі, т

(8.3)

4. Ж?кайналым, ткм

(8.4)

1-есеп.

??рамында МАЗ-503Б автомобиль-самосвалдан (ж?к к?тергіштігі т) т?ратын бригада автомобиль жолдарын салу ?шін ?иыршы? тас тасымалдайды. Бригаданы? ж?мыс к?рсеткіштері: тиеп-т?сіру операцияны? орташа ?за?ты?ы са?., ж?к к?тергіштікті пайдалану коэффициенті , ж?рісті пайдалану коэффициенті . ?р к?н сайын бригада орындайтын тасымалдау к?лімі мен ж?кайналымын табу керек, егер ?ал?ан к?рсеткіштерді? шамасы т?менде берілген:

К?рсеткіштер К?ндер 1 2 3 4 5 6 7 Тиеулі ж?рісті? орташа ?ашы?ты?ы , км 2 3 3,5 4 4,2 4,7 5,2 Техникалы? жылдамды? ,

км/са? 30 27 31 32 28 28 30 Нарядта?ы уа?ыт , са? 11,2 12,3 13,2 12,3 12,1 12,5 11,9

Шешуі:

1. Бір ж?мыс т?улігінде автомобильдер бригадасыны? тасымалдау к?лемі, т

(8.5)

2. Бір ж?мыс т?улігінде автомобильдер бригадасыны? орында?ан ж?кайналымы, ткм

(8.6)

2-есеп Аралас автомобиль-темір жол ?атынасында контейнермен (ж?к к?тергіштігі т.) ?р т?улік сайын т ?р т?рлі ж?ктер тасымалданады. Пайдалану к?рсеткіштері ; са?.; са?. Бір айналымда автомобиль-тягач КамАЗ-5410 екі контейнер тасымалдайды.

Тасымалдауды? ?осымша шарттары:

К?рсеткіштер Автомобиль Темір жол Тасымалдау ?ашы?ты?ы, км 18 300 Пайдалану жылдамды?ы, км/са? 18 100 ?оймада са?тау уа?ыты, са? 10 18 1. Берілген тасымалдау к?лемін тасымалдау ?шін (оларды? ?оз?алыс интервалы ) ?ажетті контейнерлер саны мен автомобильдер санын аны?тау керек.

2. ?ажетті автомобильдер санын 20% ?ыс?артса? автомобильді? пайдалану жылдамды?ы ?анша болуы тиіс?

3. Егер автомобильдерді? ?оз?алыс интервалын 10 минут?а арттырса?, жо?арыда ?арастырылып отыр?ан жылжымалы ??раммен ?анша ж?к санын тасымалдау?а болады.

Шешуі:

Есептеу ?шін келесі формулалар пайдаланылады:

1. Контейнер айналымыны? к?н саны

, (8.7)

м?нда - автомобиль к?лігі мен теміржол к?лігімен тасымалдан?ан ?ашы?ты?;

- автомобиль к?лігі мен теміржол к?лігінде тасымалдауды? пайдалану жылдамды?ы;

- автомобиль мен темір жол к?лігі ?шін ?оймада са?тау уа?ыты.

2. Т?уліктік тасымалдау к?лемін игеру ?шін ?ажетті контейнерлер саны

(8.8)

3. Автомобиль-тягачты? айналым уа?ыты, са?.

(8.9)

4. Бір т?уліктегі айналым саны

(8.10)

5. Бір т?улікте автомобильмен тасымалданатын контейнерлер саны

(8.11)

6. Автомобиль-тягачтарды? ?ажетті саны

(8.12)

7. Тягачтарды? ?оз?алыс интервалы

(8.13)

Есепті? екінші б?лімін есептеу ?шін автомобильді? пайдалану жылдамды?ын автомобиль сандары ар?ылы сипаттау керек.

№9-тапсырма. Ж?рісті? орташа ?ашы?ты?ы мен тасымалданатын жолаушыларды? жалпы м?лшерін аны?тау

Бір автобус маршруты ?шін бір рейске кірген ж?не шы??ан жолаушылар саны есептеу ?орытындыларына байланысты келесі ма?л?маттар алынды:

Телімні? аты Кірді Шы?ты Телімні? Телім 1-2 14 0 0,5 Телім 2-3 5 14 0,7 Телім 3-4 7 5 0,3 Телім 4-5 8 4 0,8 Телім 5-6 2 3 0,4 Телім 6-7 1 9 0,5 А?ыр?ы 2 -

Берілген ма?л?маттар?а байланысты жолаушыны? орташа ж?ріс ?ашы?ты?ы аны?таймыз.

Шешуі:

Жолаушыны? орташа ж?ріс ?ашы?ты?ы келесі формуламен аны?талады

, (9.1)

м?нда - жолаушыайналым;

- тасымалдан?ан жолаушылар саны.

1-есеп

Бір ай к?лемінде (30 к?н) жолаушы Авток?лік к?сіпорны жолаушы билеттері мен к?лікте билет сатудан 23 961 600 те?ге к?лемінде табыс к?рді.

Жолаушыа?ындарыны? со??ы зерттеу ма?л?маттарына байланысты, жолаушылар келесі т?рде жіктеледі:

Жолаушыларды? топтар?а байланысты жіктелуі

К?лікте жола?ысын т?леушілер % 40 Ж?ру билетін сатып алушылар % 20 Же?ілдік алушылар % 40

Же?ілдік алушыларды? жіктелуі

Е?бек ардагерлері % 40 Ку?лік % 60

Ж?ру билеттеріні? жіктелуі

?арапайым жолаушы билеті % 30 Зейнеткерлерді? ж?ру билеті % 30 Студенттерді? ж?ру билеті % 40

Бір жолаушыны? бір т?улікте ж?руіні? орташа саны .

Бір т?улікте тасымалдан?ан ?р топта?ы жолаушылар саны мен жолаушыларды? жалпы тасымалдан?ан к?лемін аны?тау керек.

Ж?ру ??жатыны? ??ны

Бір ж?ру билетіні? ??ны те?ге 40 ?арапайым ж?ру билетіні? ??ны те?ге 1600 Же?ілдігі бар айлы? ж?ру билетіні? ??ны те?ге 800

Шешуі: К?лікте жол а?ысын т?лейтін жолаушылар саны

(9.2)

Ж?ру билетін ?олданатын жолаушылар саны

(9.3)

Же?ілдігі бар жолаушылар саны

(9.4)

м?нда?ы - жалпы жолаушылар саны.

Ардагерлер саны

(9.5)

Ку?лікті ?олданатын жолаушылар саны

(9.6)

?арапайым ж?ру билетін ?олданатын жолаушылар саны

(9.7)

Зейнеткерлерге арнал?ан же?ілдігі бар ж?ру билетін ?олданатын, жолаушылар саны

(9.8)

Студенттерге арнал?ан же?ілдігі бар ж?ру билетін ?олданатын, жолаушылар саны

(9.9)

К?лікте сатыл?ан билеттерден т?скен табыс

, (9.10)

м?нда?ы - тасымалда?ан к?ндер саны;

- бір т?уліктегі орташа ж?ріс саны;

- бір ж?рісті? тарифі.

?арапайым ж?ріс билетін сатуден т?скен табыс

(9.11)

Же?ілдігі бар ж?рі билетін сатудан т?скен табыс

(9.12)

(9.13)

Бір айда?ы жалпы табыс

(9.14)

Т?рт автобус маршруттары ?шін ?ш т?рлі маркалы автобустарды? ?ажетті саныны есептеу керек. Сыйымдылы?ты пайдалану коэффициенті , кезекшілікті пайдалану коэффициенті . ?ал?ан ?ажетті ма?л?маттар т?менде кестеде сипаттал?ан.

Маршруттарды? к?рсеткіштері

К?рсеткіштер Шартты белгіленуі

Машруттар аты Маршрут 1 Маршрут 2 Маршрут 3 Маршрут 4 Бір са?атта?ы орташа жолаушылар саны 700 900 780 1000 Рейс уа?ыты 0,4 0,6 0,8 1 Біртексіздік коэффициенті 1,4 1,8 1,9 2

Автобустарды? сипаттамалары

К?рсеткіштер Автобусты? маркасы ПАЗ ГАЗель ЛиАЗ Сыйымдылы?

Шешуі:

1. Маршрутта?ы автобустарды? ?ажетті саны

(9.15)

2. Маршрутта?ы бір автобусты? са?атты? ?німділігі

(9.16)

3. М?ндерді орнына ?оямыз:

(9.17)

№10-тапсырма. Автомобильді? ?німділігін, жалпы ж?рісі мен айналымын аны?тау

Авток?лік к?сіпорны ?аланы? сауда ж?йесіне к?н мерзімінде ?ызмет к?рсетеді. Автомобильдерді? орташа тіркелген саны , техникалы? т?р?ыда дайындылы? коэффициенті , автомобильдерді желіге шы?ару коэффициенті . Жылжымалы ??рам ?анша автомобиль-к?н ж?ндеуде ж?не пайдалануда болатыны есептеу керек.

Шешуі:

1. Ж?ндеудегі автомобиль-к?н

(10.1)

2. Пайдалануда?ы автомобиль-к?н

(10.2)

1-есеп. (1-ші разряды ж?п саны ?шін): Паркті? орташа т?уліктік тіркелген саны бірлік, техникалы? т?р?ыда дайындылы? коэффициенті . Сапалы ж?ргізілген техникалы? ?ызмет к?рсету мен ж?ндеу ж?мыстарына байланысты =-ге дейін арт?ан. Пайдалану?а жарамды автомобильдер саны ?анша?а артатын аны?тау керек.

2-есеп. (1-ші разряды та? саны ?шін): ?зі т?сірілетін кузовы мен ?зі т?сірілетін прицепі бар ж?к к?тергіштігі т. КАМаз автомобиль-тягачтары ?шін са?атты? ?німділігі т/са?. ??райды. Автомобильді? айлы? ?німділігін аны?тау керек, егер автомобильді? т?уліктік ж?рісі км, пайдалану жылдамды?ы км/са?, автомобильдерді желіге шы?ару коэффициенті .

3-есеп. ?алада т?рт авток?лік к?сіпорны ж?мыс ат?арады. Оларды? ж?мыс к?рсеткіштері т?менде кестеде сипаттал?ан. Бір ай мерзімінде ?р к?сіпорыны ?шін автобустарды? жалпы ж?ріс к?лемін аны?тау керек.

К?рсеткіштер К?сіпорындар АКК-1 АКК-2 АКК-3 АКК-4 Автобустарды? тіркел-ген саны 40 26 29 58 Календарлы? т?уліктер 30 30 30 30 Автобустарды желіге шы?ару коэффициенті 0,86 0,81 0,9 0,92 Бір автобусты? т?уліктік ж?рісі , км 432 475 376 384

Есепті шы?ару ?шін келесі формуланы пайдаламыз

(10.3)

Есептеу ?р к?сіпорын ?шін ж?ргізіледі.

4-есеп

Автобус ?аланы? тангенциальды? маршруты бойынша ?ш айналым жасады. ?р айналым ?шін келесі к?рсеткіштер белгілі:

К?рсеткіштер 1 айналым 2 айналым 3 айналым Техникалы? жылдамды? , км/са? 24 17 20 Аралы? аялдамада аялдау уа?ыты , с 20 30 40 Айналым уа?ыты , ч 1,37 1,91 1,82

А?ыр?ы аялдамаларда автобусты? аялдау уа?ыты бірдей. Келесі к?рсеткіштерді аны?тау керек: маршрутты? ?зынды?ын , аралы? аялдамалар санын , а?ыр?ы аялдамаларда аялдау уа?ытын .

Шешуі:

Автобусты? бір айналым?а жіберген уа?ыты

(10.4)

Есепті шешу ?шін ?ш де?гейлі ж?йе ??ру керек

, (10.5)

м?нда - ?р айналымны? техникалы? жылдамды?ы;

- ?р айналымны? аралы? аялдамаларда аялдау уа?ыты;

- ?р айналымны? а?ыр?ы аялдамаларда аялдау уа?ыты.

Ж?йені шешу ар?ылы шешімге келеміз.

5-есеп

?зынды?ы км радиальды маршрутта автобус ж?мыс істейді. Маршрут келесі пайдалану к?рсеткіштерімен сипатталады: техникалы? жылдамды? км/са?, аралы? аялдамалар саны , аралы? аялдамаларда аялдау уа?ыты с, а?ыр?ы аялдамада аялдау уа?ыты мин.

1. ?оз?алыс интервалыны? техникалы? жылдамды?тан байланысын зерттеу керек (жылдамды?тын ?згеру интервалы 20-дан 30-?а дейін)

2. ?оз?алыс интервалыны? аралы? аялдамалар санынан байланысын зерттеу керек (аралы? аялдамалар саныны? ?згеруі 15-тен 25-ке дейін)

3. ?оз?алыс интервалыны? аралы? ж?не а?ыр?ы аялдамаларда аялдау байланысын зерттеу керек ( 20 с-тан 40-?а дейін, - 3 мин-тан 9 мин-?а дейін).

Шешуі:

1. Маршрутта?ы автобусты? айналым уа?ыты, са?.

.

2. Автобустарды? ?оз?алыс интервалы, мин

.

Модуль № 4: ?уе к?лiгiнде тасымалдауды ?йымдастыру ж?не ?оз?алысты бас?ару

№11-тапсырма. Терминдер мен аны?тамалар

?уе компаниясы - ?уе ?атынасын ж?зеге асыратын немесе осы салада ?зіні? ?ызметін ?сынатын ?р т?рлі ?уе к?лігі ?йымы.

Авиациялы? арнайы ж?мыстар - ?шу барысында ?уе кемесі ауыл шаруашылы?ы, ??рылыс, фотосуретке, топографиялы? суретке т?сіру, ба?ылау ж?не патрульдік ж?ргізу, іздеу ж?не ??т?ару, ?уе жарнамасы сия?ты салаларда арнайы ?ызмет т?рлерін к?рсету ?шін пайдаланылады.

Аэродром - ?уе кемелеріні? ?шуын, ?онуын, т?ра?ын ж?не олар?а ?ызмет к?рсетілуін ?амтамасыз ететін ??рылыстары мен жабды?тары бар арнайы дайындал?ан жер учаскесі.

?уе ?атынасы - ?уе кемелеріні? жолаушыларды, пошта мен ж?кті ?о?амды? тасымалдау ма?сатында ж?зеге асыратын кез келген ж?йелі ?уе ?атынасы.

?уежай - ?уе кемелерін ?абылдау мен ж?нелтуге, осындай ма?саттар?а арнал?ан аэродромы, ?уе бекеті ж?не бас?а ?ажетті ??рылыстары мен жабды?тары бар, ?уе тасымалына ?ызмет к?рсететін ??рылыстар жиынты?ы.

?ша? баратын ?уежай (пункт) - ?уе тасымалы шартына с?йкес жолаушылар мен ж?к жеткізілетін ?уежай (пункт).

Аялдау ?уежайы (пункті) - ?уе тасымалы шартына с?йкес о?ан жолаушы ?шуын уа?ытша ?зетін аралы? ?уежай.

Ж?нелту ?уежайы (пункті) - ?уе тасымалы шартына с?йкес одан жолаушылар мен ж?к тасымалы басталатын ?уежай (пункт).

Трансфер ?уежайы (пункті) - билетте немесе ж?к ?а?азында к?рсетілген ?уежай (пункт), онда ?уе тасымалы шартына с?йкес жолаушы бас?а к?лікке ауысып отырады немесе тасымалдау маршруты бойынша одан ?рі ?шу ?шін ж?к бір рейстен екінші рейске ауыстырып тиеледі.

Варшава конвенциясы - 1929 ж. 12-?азанда Варшавада ?ол ?ойыл?ан, 1955 ж. Гаагада ?згертілген халы?аралы? ?уе тасымалына ?атысты кейбір ережелерді бір ізге т?сіретін конвенция.

?шып к?терілу-?ону жола?ы - азаматты? авиация аэродромыны? ?уе кемелеріні? ?шып к?терілуі мен ?онуы ?шін арнай дайындал?ан ж?не жабды?тал?ан ?шу жола?ыны? бір б?лігі.

Ескерту: азаматты? авиация аэродромыны? ?шып к?терілу-?ону жола?тары ?ара жолды ж?не жасанды жамыл?ылы жола?тар?а б?лінеді.

Гидроаэродром - ?уе кемелеріні? ?шып к?терілуін, ?онуын, ж?руін, т?ра?ын, олар?а ?ызмет к?рсетілуін ?амтамасыз ететін ??рылыстар мен жабды?тардан т?ратын іргелес жа?алау аума?ы бар арнайы дайындал?ан су учаскесі.

Диспетчерлік аудан - жер бетіні? ?стінен белгіленген шекарадан жо?ары ?арай созылып жат?ан ба?ылауда?ы ?уе ке?істігі.

?уе кемесіні? командирі - ?шу уа?ыты бойында ?уе кемесін бас?ару?а ж?не оны? ?ауіпсіздігі ?шін жауап беретін ?ш?ыш.

Коммерциялы? ?уе тасымалы - т?ленетін а?ы ?шін немесе жалдану ар?ылы жолаушыларды, ж?ктерді немесе поштаны тасымалдайтын ?уе кемесіні? ?шуы.

Халы?аралы? ?уежай - уа?даласушы мемлекетті? кедендік, иммиграциялы?, санитарлы?, карантиндік (жануарлар мен ?сімдіктер тасымалдауда) ж?не осылар?а ??сас ресімдер ж?зеге асырылатын халы?аралы? ?уе тасымалын ж?ргізетін ?уе кемелерін ?абылдау мен ж?нелту ?шін ?з аума?ында б?летін кез келген ?уежайы.

Тасымалдаушы - б?л т?ленетін а?ы ?шін немесе жалдану ар?ылы жолаушыларды, ж?кті ж?не поштаны тасымалдау ?ызметін к?рсететін ж?не б??ан белгіленген т?ртіппен берілген тиісті р??саты немесе лицензиясы бар, меншік ???ы?ы ретінде немесе ?зге де за?ды негіздермен к?лік ??ралын иеленетін за?ды немесе жеке т?л?а.

Перрон - азаматты? авиация аэродромыны? жолаушыларды отыр?ызу ж?не т?сіру, ж?к пен поштаны тиеу ж?не т?сіру ма?сатында ?уе кемелері т?руына арнал?ан ?шу ке?істігіндегі ала?.

?уе кемесіні? ?шуы - ?уе кемелеріні? ?шып к?терілуі, ?уе ке?істігінде сам?ауы ж?не ?онуы барысында ж?зеге асыратын операциялар жиынты?ы.

?ша? - к?ш ?ондыр?ысыны? к?мегімен ?оз?алыс?а келтірілетін ауадан ауыр ?уе кемесі.

Рейс - ?уе кемесіні? кесте бойынша немесе кестеден тыс маршрутты? бастап?ы пунктінен а?ыр?ы пунктке дейін бір ба?ытта ?шуы.

Ж?йелі рейс - ?уе кемесіні? белгіленген кестеге с?йкес маршрут бойынша ат?аратын рейсі.

?осымша рейс - ?уе кемесіні? ж?йелі рейстерді орындайтын маршрут бойынша кестеге ?осымша ат?аратын рейсі.

Кеме жалдау рейсі - ?уе кемесіні? оны жалдау шартына с?йкес ат?аратын рейсі.

Ж?йелі ?ызмет к?рсету - жариялан?ан кестеге с?йкес сыйа?ы ?шін жоспарланып, ат?арылатын жолаушылар немесе ж?к рейстері, оларды? ж?йелі немесе жиі ат?арылатыны соншама, б?кіл халы??а ?ызмет к?рсетуге ашы? т?ратын белгілі бір ж?йелі ?шу сериялары болып табылады.

Стандарт - физикалы? сипаттамалар?а, пішін ?йлесіміне, материалды? б?лікке, техникалы? сипаттамалар?а, ?ызметкерлер мен ережелерге ?ойылатын кез келген талап. Оны біркелкі ?олдану халы?аралы? аэронавигацияны? ?ауіпсіздігі мен ж?йелілігін ?амтамасыз ету ?шін ?ажет болады ж?не оны Чикаго Конвенциясына с?йкес Уа?даласушы мемлекеттер б?лжытпай са?тайды деп танылады.Стандартты са?тау м?мкін болмайтын жа?дайда конвенцияны? 38-бабына с?йкес Ке?еске міндетті т?рде хабарлама жіберіледі.

Трансфер - ?уе тасымалы шартына с?йкес к?лікке ауысып отыратын ?уежай?а дейін бір рейспен ат?арылатын тасымалдау ж?мысы, ал ?рі ?арай тасымалдауды сол немесе ?зге Тасымалдаушыны? бас?а рейсі ж?ргізеді.

У?кілетті агент - пайдаланушыны? атынан ?рекет ететін жауапты адам, ол осы пайдаланушыны?, экипажды?, жолаушыларды?, ж?кті?, поштаны?, ?ол ж?гіні?, борт жабды?тарыны? келуіне, ж?нелтілумен ресімделуіне байланысты барлы? за?дылы?тарды ж?зеге асыруда оны? атынан ?рекет етуге у?кілетті.

?шу экипажыны? м?шесі - экипажды? ?олында ку?лігі бар м?шесі, о?ан ?шу уа?ыты барысында ?уе кемесін бас?ару?а байланысты міндеттер ж?ктелген.

Жолаушы - т?ленетін а?ы ?шін екінші тарап?а (жалданушы?а) жолаушыларды, ж?кті тасымалдау ?шін бір немесе бірнеше ?уе кемесіні? б?кіл сыйымдылы?ын немесе сыйымдылы?ыны? бір б?лігін бір немесе бірнеше рейске немесе бас?а ма?саттар?а беретін ?уе тасымалдаушысы.

Жалданушы - т?ленетін а?ы ?шін жолаушыларды, ж?кті тасымалдау ма?сатында бір немесе бірнеше ?уе кемесіні? б?кіл сыйымдылы?ын немесе сыйымдылы?ыны? бір б?лігін бір немесе бірнеше рейске немесе бас?а ма?саттар?а пайдалану?а беру туралы ?уе тасымалдаушысымен шарт жасас?ан жеке немесе за?ды т?л?а.

Кеме жалдау шарты - жалдаушы мен жалданушы арасында жасал?ан ?уе кемесін жалдау шарты.

Чикаго конференциясы - халы?аралы? азаматты? авиация туралы 1944 ж. 7-желто?санда Чикагода ?ол ?ой?ан Конвенция.

Пайдаланушы - ?уе кемелерін пайдаланумен айналысатын ж?не осы салада ?зіні? ?ызметін ?сынатын адам, ?йым немесе к?сіпорын.

Аэродромны? пайдалану минимумы - аэродромды ?шып к?терілу ж?не ?ону ?шін пайдалануда ?олданылатын шектеулер, олар?а ?детте к?ріну шамасы немесе ?шып к?терілу-?ону жола?ыны? к?ріну ?ашы?ты?ы, шешім ?абылдауды? абсолюттік/салыстырмалы биіктігі (ДА/Н) немесе т?мендей ?шуды? абсолюттік/салыстырмалы биіктігі (МДА/Н) ж?не б?лттылы? параметрлері жатады.

№12-тапсырма. Авиарейстердегі ?осал?ы ??жаттарды р?сімдеу

1. Тиеуді тіркеу ведомосты ( Сводная загрузочная ведомость)

Негізгі, ал?аш?ы есептік ??жат, б?нда ал?аш?ы аэропорттары мен жету аэропорттары аралы?ында ?шу ??ралдарын барлы? коммерциялы? тиеуін тіркейді. Тиеу тіркеу ведомостыны? негізінде келесі ??жаттар толтырылады:

1. жолаушыларды тіркеу ведомосты

2. багаж ведомосты

3. пошта-ж?к ведомосты.

Тиеу тіркеу ведомостын ДО толтырады, ол алдын ала тиеу тіркеу ведомостыны? бланктерін ?р рейске ?ш экземплярдан (1-ші, 2-ші экземплярлары экипаж?а беріледі, 3-ші экземпляр ж?нелту аэропортында ?алады) дайындауы тиіс.

Тиеу тіркеу ведомостын ДО толтыруы кезінде, ДР-дан тіркелген жолаушылар саны, багаж бен ?ол ж?гіні? салма?ы, ал ж?к ?оймасыны? операторынан пошта мен ж?кті? массасы туралы м?ліметтер алып, тиеу тіркеу ведомостыны? с?йкесінше графаларында ?р отыр?ызу пунктті? (ВЗР,РБ,РМ) жолаушылар категорияларына байланысты сандарын, багаж массасын (соны? ішінде т?ленетін), ?ол ж?гі, пошта ж?не ж?к массаларын толтырады. Жолаушылар массасын есептеп оны тиеу тіркеу ведомостына тлотырады. Со?ынан жолаушылар, багаж, ?ол ж?гі, пошта мен ж?ктерді? массаларын есептеп ?осады, с?йтіп рейсті? на?ты коммерциялы? ж?ктемесі алынады. Рейсті? на?ты коммерциялы? ж?ктемесі - рейс пен ?шу ??ралыны? типіні? шектік тиеу ж?ктемесімен салыстырылады, ал егер на?ты коммерциялы? ж?ктеме шектіктен артатын болса, НС немесе ДСОП-?а баяндалуы тиіс.

Тиеу тіркеу ведомостыны? барлы? ?ш экземплярына ?ол ?ойылып, оны? екі экземпляры екінші пилот?а беріледі, ал ?шінші экземпляр ?зінде ?алдырылады.

2. Тіркеу ведомосты

Тіркеу ведомостын ДР (тіркеу бойынша диспетчеры) толтырылады. Тікелей рейстер (прямые рейсы) ?шін - К-11-А формасы бір экземплярда толтырылады ж?не ол ж?нелту аэропортында ?алады.

Аралы?ында мінуі бар рейстерде - К-11-Б формасы екі экземплярда толтырылады, оны? біреуі ж?нелту аэропортында ?алады, ал екіншісі экипаж?а беріледі. Ол ар?ылы экипаж - аралы? аэропорттарда мінетін жолаушыларды? келуін ба?ылайды.

3. Багаж ведомосты

Багаж ведомостын (К-12 формасы) ПСБ ?р мінгізу пункттері ?шін 3 экземплярда (багажды ?абылда?ан бортпроводникті? ?олы ?ойыл?ан бір экземпляр ж?нелту аэропортында ?алады, жету аэропортыны? ПСБ ?олы ?ойыл?ан екінші экземпляр рейс бойынша есеп беру ?шін бортпроводникте ?алады, ?шіншісі багажбен бірге жету аэропортында ?алады).

4. Пошта-ж?к ведомосты

Ж?к ?оймасыны? операторы ?р т?сіру пункті ?шін бес экземплярда толтырады (бірінші ж?не екінші экземплярлар бортпроводникке, ?шіншісі ?оймада ?алады, т?ртіншісі ?оймадан ж?кті? ж?нелтілгені ретінде ?арастырылады ж?не ?ойма есебінен сызылады, бесіншісі ж?к тиеушілерге а?ы т?леуі ?шін алынады).

5. Орталы?тандыру графигі

ДЦ (орталы?тандыру диспетчері) екі экземплярда толтырады, оны? біреуі экипаж?а беріледі, екіншісі ж?нелту портында ?алады. ДЦ орталы?тандыру графиктеріні? бланктерін дайындап, алдын ала онда келесі ма?л?маттарды толтырады: рейсті? м?ндері, бірінші отыр?ызу пункті, жабды?тал?ан бос самолетты? салма?ы, ?шу?а болатын м?мкін салма?, жанар-жа?армай салма?ы ж?не ДСОПдан алын?ан жолаушыларды?, поштаны?, ж?кті?, багажды? саны мен массасы. Орталы?тандыру есептерін орындап, оны? м?ндерін ж?к ?оймасыны? диспетчеріне баяндап, сонымен ?атар ?андай багажда ?анша ж?к сиятынын м?лімдейді, б?л м?ліметтер сонымен ?атар ДЗ баяндалады. На?ты ж?ктеме аны?тал?ан со?, орталы?тандыру есептері на?тыланады да, на?ты тиеу ж?ктемесі шектікпен салыстырылады. Графикті? КВСты? ?олы ?ойыл?ан екінші экземпляры рейске ?осал?ы ??жаттарды р?сімдейтін диспетчерге беріледі.

Модуль № 5 Су к?лiгiнде тасымалдауды ?йымдастыру ж?не ?оз?алысты бас?ару

№13-тапсырма. Коносамент т?рлері

Ж?кті? тасымалдау?а ?абылдануына байланысты (?ойма?а немесе кемені? бортына) бортты? коносамент ж?не докты?/?ойма коносамент жазылады. Кей жа?дайларда тауар борт?а тиелгеннен кейін ?ойма коносаменті борт коносаментіне ауыстырылады. Борт коносаментінде ж?кті? белгілі бір кемені? немесе кемелерді? бортына тиелгенін, сонымен ?атар тиеу уа?ыты немесе уа?ыттары к?рсетілуі тиіс.

Егерде коносаментте ж?кті? берілгендері са?талса, жалпы мінездемесіне байланысты, негізгі маркасы, орын саны немесе п?ні, салма?ы немесе ж?к саны, тексеруге алынады.

Атаулы коносамент (Straiht Bill of Lading) фирманы? на?ты атауыны? на?ты т?л?асын ??райды.

Ордерлі коносамент (Order Bill of Lading) ж?нелтушіні? б?йры?ы бойынша немесе ?абылдаушыны? б?йры?ы бойынша, ж?не ж?кті м?мкіндігінше жеткізу халы?аралы? ж?к тасу?а жатады. Коносаметр бойынша ж?нелтілетін ж?к ары ?арай тасымалдау ??жаттарымен ж?нелтіледі.

Бірде бір ж?к, келесідей коносаментті? ордерімен, коносамент т?біртегінсіз жеткізуге алмайды, немесе банкті? кепілдемелік ?а?азынсыз немесе ку?ландырылма?ан чек ?а?азы немесе сол кезде берілетін ?олма ?ол самасы,150% ?а те? ж?к инвойсы.

Коносамент ?лесі (Delivery Order) (топтал?ан ж?ктерге коносамент) ж?кті? белгілі бір б?ліміне жазылады, тасымалдаушыны? тасымалдау?а берілгені, оны те?із тасымалдаушысынан экспедитор ар?ылы да ?абылдау?а болады.

Са?ылаулы коносамент (Throbh Bill of Lading) б?л ?ажет, ж?кті? орналасуына негіз болады ж?не тиеу ернеуінен екі немесе оданда к?п су ба?ыттарымен ж?не ?рт?рлі к?лік т?рлерімен тасымалданады. Б?л к?ндері са?ылаулы коносаментті пайдалануда, к?лікті? "есіктен есікке" бірнеше т?рімен тасымалдануына м?мкіндік береді. Б?л ?шін міндетті т?рде ж?кж?нелтушімен тасымалдаушыны? келісімімен са?ылаулы коносамент келісімшарты орындалады.

Коносамент "таза" болып аталады, егер онда ?осымша б?лімдер , я?ни ж?к немесе ?ораптау дефектілік жа?дайда болса. Таза коносамент тек мына жа?дайда тіркеледі, егер ж?к ж?нелтуші ж?к тасымалдаушы?а ж?кті орынды ж?дайда жеткізсе.

Егер "лас" коносамент тіркелсе (констотация, ж?кпен немесе ?ораптау б?лінгенi) онда ж?к ж?нелтуші зардап шегеді, б?л ереже боиынша, толы? сомманы алу барысында сатыл?ан тауар тек банк таза коносаменті белгілегеннен бастап болады.

Коносамент т?біртегі, ереже бойынша ?ш экземплярда жазылады, оны? біреуі ж?к ж?нелтушіде, екіншісі ж?к ?абылдаушыда, ?шіншісі тасымалдаушыда ?алады.

Желiлiк су ж?рісінде сонымен ?атар келесі ??жаттар ?олданылады:

* Букингнот (booking note/letter). Берілген ??жат сызы?ты? су жолында броньдал?ан орындар ?олданылады. Сонды?тан келісім шарт?а байланысты тасымамлдаушы ?зіне ж?кті сужолында?ы сызы?пен тасымалдау?а міндеттеледі, ал ж?нелтуші ж?кті ж?нелтуге.

* Ж?кті тасымалдауда?ы (Canniege contract) - б?л бунингтонны? келісімні? бір т?рі. ?орытынды жа?ыдайда осындай келісім тасымалдаушымен тасымалдауда т?мен тарифпен ?аралады.

* Берис-нота (Berth-Note) - б?л келісім т?рі толы? емес тасымалдау ?атынасында ?орытындыланады, сонымен ?атар ірі массалы ж?к партияларында орындалады.

* Те?із накладнойы (Sea Consignment Note) - б?л ?ажет келісімдегі тасымалды ку?ландыратын ??жат емес. Коносаменттен те?із накладнойыны? айырмашылы?ы, те?із накладнойы ж?кті тасмалдауда ?шінші т?л?а?а ???ы? бере алмайды.

№14-тапсырма. Ішкі су жолдарыны? классификациясы

Кемеж?зу немесе а?ашты а?ызу орындалатын су ке?істігін ішкі су жолдары деп аралады. Осы?ан орай ІСЖ пайдалану аума?ына байланысты екіге б?лінеді: кеме ж?зу ж?не а?ызу деп.

Пайда болуына байланысты ІСЖ: таби?и (ішкі те?із, к?л ж?не ?зен) ж?не ?олдан жасал?ан (шлюздал?ан ?зен, кеме ж?зу каналдар, ?олдан істеліген те?із, су са?тау).

?ызметі, к?лемі мен тасымалдау ?ашы?ты?ына байланысты ІСЖ классификациясы 14.1-суретте сипаттал?ан.

14.1-сурет. Кеме ж?ру жолдарыны? классификациясы

Жел-тол?ын режиміні? шарттарына байланысты барлы? кеме ж?ру ішкі су жолдары 4 разряд?а б?лінеді: "М", "О", "Р" ж?не "Л". Б?лай б?лу су ?оймасында?ы тол?ынны? максималды биіктігі мен ?зынды?ына байланысты.

Егер тол?ынны? биіктігі - 3 м., ?зынды?ы - 40 м. болса, онда су жолы - "М" разрядына жатады, ал с?йкесінше 2 ж?не 20 м - "О" разряды, 1,2 ж?не 12 м - "Р" разрядна жатады. Ал "Л" разрядына "Р" разрядына кірмеген су жолдары жатады.

Кеме ж?зу жолдарыны? техникалы? сипаттамалары мен на?ты классификациясы 14.1-кестеде к?рсетілген.

14.1-кесте

Категорииялары мен разрядтары

Класс Кеме жолыны? тере?дігі, м Пайдаланылатын кеме типтері Буксирленетін плоттарды? максимальды ені, м кепілденген орта навигация-лы? Ж?к (ж?кк?тергіштігі), т Жолаушы Жо?арымагистральды: Жо?арымагистральды І 2,6 аса 3 аса 12 000 Т?ртпалубалы 100 аса Магистральдар: І разряда ІІ 1,6...2,6 2,41...3,0 8 000 ?шпалубалы 100 ІІ разряда ІІІ 1,1...2,0 1,66...2,4 4 000 Екіпалубалы 85 Жергілікті ?атынас жолдары: І разряда ІV 0,8...1,40 1,36...1,65 2 000 Екіпалубалы 55 ІІ разряда V 0,6...1,10 1,01...1,35 500 Бір жарымпалубалы 40 Таяз ?зендер VІ 0,45...0,80 0,75...1,0 250 Катерлер 30 Таяз ?зендер VІІ 0,6 кем 0,75 кем 100 Катерлер 14

?оз?алыс ?ар?ындылы?ына байланысты ІСЖ 5 топ?а б?лінеді.

I топ - т?уліктік ?оз?алыс м?лшері екі ба?ытта да 30 ж?не одан жо?ары кеме ж?не 5 ж?не одан да жо?ары плотты? ??рамдар тасымалдантын жолдар.

II топ - б?л жолдармен т?улік сайын 5-тен 30-?а дейін кемелер ж?не 5-ке дейін плот ??рамдары тасымалданады.

III топ - б?л жолдармен екі ба?ыттада бір т?улікте 5-ке дейін кеме ж?не т?ра?ты емес плоттардан а?аштарды а?ызу?а болатын жолдар.

IV топ - б?л жолдарда ?оз?алыс ?ар?ындылы?ы т?мен, біра? т?нгі мезгілде 1-2 кеме ж?зетін жолдар.

V топ - б?л жолдарда, к?ндізгі уа?ытта шектелген кемелер тасымалданады.

Сонымен ?атар, ішкі су жолдарыны? классификациясы кезінде оларда навигациялы? жабды?тарды? болуы ж?не оларды? сипаттамалары (жары?тандырыл?ан жары?тандырылма?ан жа?дай), гидрологиялы? жа?дайлар (кепілдендірілген ж?не кепілдендірілмеген тере?дік, ?зенні? а?у жылдамды?ы ж?не т.б.) ескеріледі.

ІСЖ-ны? негізгі сипаттамаларыны? ішінде кеме жолыны? параметрін ерекше айта кету керек. Кеме жолы б?л т?р?ылы?ты жерде ж?не (немесе) картада белгіленген кемелерді? ?оз?алысына арнал?ан кеме жолыны? су ке?істігін айтамыз. Негізгі ж?не ?осымша кеме жолдары болып жіктеледі. К?біне арнайы ?дебиеттерде кем жолдарын "Фарватер" терминімен сипаттайды.

Фарватер (голл. vaarwater - кем жолы) - навигация т?р?ысынан су ке?істігіндегі ?ауіпсіз ?ту жолы. Фарватер - тере?дігі ж?зетін кемені? осадкасынан 0,1-0,3 м-ден жо?ары ж?не ені екі ?арама ?арсы ба?ытта?ы кемелерді? ?ауіпсізі ?туін ?амтамасыз ете алатын су жолыны? жола?ын айтамыз.

Кеме ж?зу ?шін барлы? ?зендер, к?лдер немесе су ?оймалары пайдаланылмайды, себебі ?ауіпсіз ?оз?алыс ?шін - кеме ж?зу ?шін ?олданылатын кеме жолыны? су ке?істігіні? тере?дігі Т ж?зетін кеме мен ??рамдарды? осадкасынан жо?ары болуы тиіс, ал ені В кеме мен ??рамдар маневр жасауы м?мкіндік беретіндей болуы тиіс. Б?ру радиусы R е? ?лкен ??рамны? ?ш еселенген ?зынды?ынан аз болмауы тиіс.

Т,В ж?не Я кеме жолыны? габариттері деп аталады.

Кеме жолыны? негізгі пайдалану сипаттамаларна мыналар жатады:

- физикалы? навигацияны? мерзімі мен ?за?ты?ы;

- кеме жолыны? габариттері;

- а?ысты? орташа гидрометрикалы? жылдамды?ы;

- жел-тол?ын режимі;

- жолды? ?ткізу ?абілеті.

Барлы? ?зен кемелері ж?зу аудандарына байланысты 7 класс?а б?лінеді ("Л", "Р", "О", "М", "О-ПР", "М-ПР", "М-СП"). Бірінші жеті класс кемені? ?оз?алысы ?йымдастырылатын (?лкен ж?не таяз ?зен, к?л ж?не т.б.) ІСЖ-ны? типіне байланысты.

Со??ы ?ш класс ?зен-те?із кеме типтеріне жатады.

?ОЛДАНЫЛ?АН ?ДЕБИЕТ ТІЗІМІ

1. И. Б. Сотников. Эксплуатация железных дорог в примерах и задачах. М.: Транспорт, 1990.

2. Тасымалдау ?йымдастыру ж?не ?оз?алысты бас?ару. Кобдиков М.А.; Жунусбеков Н.; Гирш О.Л. Алматы, 2006

2. Клинковштейн Г.И., Афанасьев М.Б. Организация дорожного движения - М.: Транспорт, 2001 г.

3. Правила дорожного движения

4. Автомобильные перевозки (задачник). А.И.Палий, З.В. Половинщиков. Транспорт - 1982

5. Ценообразование и тарифы на перевозки грузов автотранспортом. В.В.Русакова и другие. Транспорт 1991 год

6. Справочник единых тарифов на грузовые и пассажирские перевозки и услуги автотранспорта. М.С. Павлович. Транспорт 1985 год

7. П.К.Рыбин, В.И.Смирнов. Водный транспорт. Часть 1. Внутренний водный транспорт. Санкт-Петербург, 2005 г.

8. Конвенция для унификации правил международных воздушных перевозок, ИКАО, Монреаль, 28.05.1999г.

9. Конвенция для унификации некоторых правил, касающихся международных воздушных перевозок, Варшава, 1929г.

10. Конвенция о международной гражданской авиации, Чикаго, 1944г.

11. Брагин С.В., Сабетов А., Экспедирование, экономика, транспорт, Алматы, 2002г.

12. С.Е.Бекжанова; К.?.Ж?сіпов, З.К.Битлеуова, Ш.М.К?бдікова. Авток?лікпен халы?аралы? тасымалдау. Алматы 2006 ж.

13. Башарова Г. ?оз?алысты ж?не локомотив паркіні? ж?мысын бас?ару. Алматы 2007

1

2

Показать полностью… https://vk.com/doc264500898_444876042
908 Кб, 7 мая 2017 в 6:54 - Россия, Москва, ЭЭИ, 2017 г., doc
Рекомендуемые документы в приложении